Op het einde van het 2de middelbaar legt uw kind het CE1D Nederlands af: een externe proef die voor alle scholen van de Federatie Wallonië-Brussel (het Franstalige onderwijs) dezelfde is. Ze test vier vaardigheden, schriftelijk en mondeling. Hieronder leest u hoe de proef verloopt, wat er van de leerlingen verwacht wordt en hoe u hen rustig kunt helpen voorbereiden.
Wat is het CE1D Nederlands?
Het CE1D (certificat d’études du premier degré, het getuigschrift van de eerste graad in het Franstalige onderwijs) wordt behaald in het 2de middelbaar. Het bestaat uit vier externe proeven: Frans, wiskunde, wetenschappen en moderne talen. De proef moderne talen wordt afgelegd in de taal die de leerling studeert: Nederlands, Engels of Duits.
De vragen, de opdrachten en de verbeteringscriteria zijn voor alle leerlingen dezelfde. De proef vindt half juni plaats: in 2027 staat het schriftelijke deel gepland op vrijdag 18 juni, en het mondelinge deel tussen 18 en 24 juni, op een dag die de school kiest.
Het beoogde niveau is A2- van het Europees Referentiekader voor talen. Concreet verwacht men dat uw kind korte, eenvoudige boodschappen begrijpt en zelf maakt, in vertrouwde situaties. Enkele elementaire fouten worden aanvaard: de referentie blijft de eenvoudige zin.
De 4 vaardigheden die het CE1D Nederlands test
De proef telt 100 punten, verdeeld over vier vaardigheden. Ze geeft voorrang aan het mondelinge: luisteren en spreken tellen elk voor 30 punten.
- Luisteren (30 punten): naar opnames luisteren en er de belangrijkste informatie uit halen.
- Lezen (20 punten): korte teksten lezen en vragen beantwoorden.
- Schrijven (20 punten): twee teksten van ongeveer 60 woorden elk schrijven.
- Spreken (30 punten): een onderwerp voorstellen en daarna een gesprek voeren met de leerkracht.
Het schriftelijke deel wordt klassikaal afgenomen. Het bestaat uit twee blokken met een pauze ertussen: een boekje voor luisteren en lezen, daarna een boekje voor schrijven. Een woordenboek is niet toegelaten.
Luisteren (compréhension à l’audition)
Uw kind luistert naar verschillende opnames, bijvoorbeeld een getuigenis of een gesprek. Het moet er precieze informatie uit halen, zoals een tip, een uur of een plaats. Dit onderdeel maakt leerlingen vaak het meest ongerust, omdat ze de opname niet kunnen stilzetten.
Het goede nieuws: luisteren kunt u thuis heel goed oefenen. Wie regelmatig naar eenvoudig Nederlands luistert, raakt gewend aan het ritme en de uitspraak.
Lezen (compréhension à la lecture)
De teksten zijn kort en dicht bij de leefwereld van een tiener: een bericht, een advertentie, een artikel uit een tijdschrift. De leerling moet de nuttige informatie terugvinden, zonder elk woord te begrijpen. Wie de betekenis van een woord uit de context kan afleiden, wint veel tijd.
Schrijven (expression écrite)
Voor het CE1D Nederlands bestaat schrijven uit twee teksten van ongeveer 60 woorden, in een duidelijke communicatieve situatie: op een bericht antwoorden, een vriend uitnodigen, over een weekend vertellen, een mening geven. De verbeteraar kijkt eerst of de tekst aan de opdracht beantwoordt, daarna naar de taal.
De meeste punten gaan verloren door:
- een opdracht die te snel gelezen werd, waardoor een gevraagd element ontbreekt;
- de plaats van het werkwoord in de zin, typisch moeilijk in het Nederlands;
- een te beperkte woordenschat, waardoor de tekst eentonig wordt;
- vergeten begroetings- en slotformules (aanspreking, handtekening).
Spreken (expression orale)
Het mondeling gebeurt individueel, bij de leerkracht. Uw kind trekt een spreekfiche en krijgt tien minuten voorbereidingstijd, met een kladblad. Daarna spreekt het ongeveer vijf minuten.
Dat gebeurt in twee stappen:
- zonder interactie: de leerling stelt een onderwerp voor op basis van de fiche (zichzelf voorstellen, hobby’s beschrijven, over de school vertellen…);
- in interactie: de leerkracht begint een gesimuleerd gesprek dat aansluit bij wat net gezegd werd.
Voor het mondeling van het CE1D Nederlands is durven spreken het belangrijkste. Een leerling die zich uitdrukt in eenvoudige maar volledige zinnen haalt meer punten dan een leerling die blokkeert op zoek naar de perfecte zin.
Slagen voor het CE1D: wat verandert er in 2027?
Tot 2026 moest een leerling 50 % halen op elke proef. Vanaf juni 2027 stijgt de slaagdrempel naar 60 % voor elk van de vier proeven van het CE1D, ook voor moderne talen. Regelmatig oefenen wordt dus nog belangrijker.
Haalt de leerling de drempel niet, dan kan de klassenraad toch oordelen dat hij de verwachte vaardigheden beheerst. De klassenraad baseert zich dan op het traject in de eerste graad: rapporten, verslag van de leerkrachten en, indien van toepassing, de aanpassingen voor de leerling.
Hoe bereidt u het CE1D Nederlands voor met uw kind?
De beste oefening blijven de proeven van de vorige jaren. De Federatie Wallonië-Brussel publiceert ze op enseignement.be: vragenbundels, audiofragmenten en verbeteringssleutels. In 2020 was er geen proef, door de coronacrisis.
Om u tijd te besparen, hebben we de CE1D-proeven Nederlands van 2017 tot 2026 en hun verbetersleutels verzameld in de leerlingenruimte van My Sherpa. De toegang is gratis: u hoeft alleen een account aan te maken.
Gratis toegang tot de vorige CE1D-proeven Nederlands
Enkele tips om ze goed te gebruiken:
- Op tijd beginnen: één volledige proef per maand vanaf de lente, liever dan meerdere in juni.
- In echte omstandigheden oefenen: de audiofragmenten zonder pauze beluisteren, het schriftelijke deel timen.
- Verbeteren met de officiële verbeteringssleutel: die toont wat punten oplevert, vooral bij schrijven.
- Spreekfiches voorbereiden: zichzelf voorstellen, het gezin, de school, hobby’s, vakantie. Uw kind kan oefenen om er twee minuten over te praten en daarna uw vragen te beantwoorden.
- Elke dag naar Nederlands luisteren: een korte video, een serie met Nederlandse ondertitels, een liedje. Een paar minuten volstaan, regelmaat maakt het verschil.
- Woordenschat per thema herhalen: één thema per week, met woorden die uw kind in zinnen hergebruikt.
Spreekt u zelf geen Nederlands? Dan kunt u toch een rol spelen: de vragen van de spreekfiche in het Frans stellen, de voorbereidingstijd bewaken, uw kind aanmoedigen om te spreken zonder schrik voor fouten.
Hetzelfde werk geldt voor de andere proeven: lees ook onze tips voor het CE1D Frans en voor het CE1D Engels, als uw kind Engels als moderne taal koos.
Een coach om het CE1D Nederlands voor te bereiden
Sommige leerlingen hebben een duwtje in de rug nodig, vooral voor het mondeling. Bij My Sherpa analyseert een pedagogisch adviseur de noden van uw kind en kiest de coach die bij hem of haar past. De bijlessen Nederlands worden thuis gegeven, overal in België, of online.
De coach oefent met uw kind op de proeven van de vorige jaren, traint het spreken en helpt de herhaling te plannen tot de grote dag.
