Bij de start aan de hogeschool of universiteit is de hoeveelheid leerstof niet te vergelijken met het middelbaar, en de deadlines evenmin. Je voelt je al snel verloren, je weet niet waar te beginnen en prioriteiten stellen is moeilijk. De oplossing: je studie nauwkeurig plannen. Hieronder vind je een eenvoudige methode in 5 stappen, met een volledig voorbeeld van een studieplanning.
Waarom een studieplanning opstellen?
Een studieplanning vertelt je elke dag wat je moet doen, voor welk vak en hoe lang. De angst van “ik moet alles nog studeren” maakt plaats voor een reeks kleine, haalbare taken.
Ze toont je ook al vroeg of je beschikbare tijd volstaat. Dat ontdek je beter in maart dan op de vooravond van de examens.
Na de 5 stappen heb je twee hulpmiddelen:
- per vak een overzichtsschema: de aanpak, de uit te voeren taken en de totale studietijd;
- een planning met de precieze taken die je dag na dag uitvoert.
Stap 1: informatie verzamelen over elk vak
Je kunt al bij de start van het academiejaar beginnen. Het doel is zoveel mogelijk informatie over elk vak te verzamelen, en daarbij de kwaliteit en relevantie ervan na te gaan.
Enkele voorbeelden van bruikbaar cursusmateriaal en informatie:
- de cursus en de slides van de docent;
- samenvattingen en naslagwerken;
- de oefeningen van de werkcolleges, de labo’s en hun oplossingen;
- de vorm van het examen (schriftelijk of mondeling, met open boek of niet, duur);
- de manier van vraagstelling (open vragen, meerkeuzevragen, oefeningen);
- de examenvragen van vorige jaren en hun oplossingen.
De examens van vorige jaren zijn erg waardevol: ze tonen wat de docent echt verwacht. Ga wel na of het vak intussen niet veranderd is.
Stap 2: alle taken oplijsten en de studietijd inschatten
Volg best al enkele lessen of blader de cursus door vóór deze stap. Elk vak studeer je op je eigen manier, naargelang de leerstof, het cursusmateriaal, het soort examen en je eigen manier van leren.
Maak per vak een lijst van de taken en schat in hoeveel dagen elke taak je zal kosten. Voorbeeld voor het vak fysica in de eerste bachelor:
- de cursus lezen: 4 dagen;
- de cursus een tweede keer lezen: 2 dagen;
- een samenvatting maken: 2 dagen;
- de samenvatting studeren: 2 dagen;
- alle oefeningen van de werkcolleges minstens één keer (her)maken: 5 dagen;
- een formularium maken: 1 dag.
Afhankelijk van het vak komen er andere taken bij: je formularium studeren, een woordenlijst maken, een tijdlijn opstellen met de data die je moet kennen, examens van vorige jaren in echte omstandigheden hermaken.
In het begin zullen je inschattingen niet perfect zijn. Geen probleem: na één examenperiode weet je beter hoeveel tijd elk soort taak je kost.
Stap 3: per vak een overzichtsschema maken
Breng nu alles wat je verzameld hebt samen in één schema per vak. Een eenvoudig blad of een tabel volstaat, met:
- de naam van het vak en de examendatum;
- de vorm van het examen en de manier van vraagstelling;
- het gekozen cursusmateriaal;
- de gekozen aanpak (bijvoorbeeld: “leerstof om te begrijpen, voorrang aan de oefeningen”);
- de lijst van taken en hun duur;
- het totaal aantal benodigde dagen.
In ons voorbeeld vraagt het vak fysica 16 dagen werk. Tel de totalen van al je vakken op: nu weet je hoeveel tijd je nodig hebt voor de hele examenperiode.
Stap 4: je studieplanning opstellen
Tijd voor de agenda. Daarin leg je vast wanneer je aan welk vak werkt.
- Neem een agenda die de hele periode tot het einde van je examens beslaat. Eén pagina per maand laat genoeg ruimte om te noteren.
- Noteer al je lessen, werkcolleges, projectmomenten en je sport- of culturele activiteiten.
- Duid alle vrije momenten aan om te studeren.
- Tel de beschikbare dagen en vergelijk dat totaal met het aantal benodigde dagen uit stap 3.
Kom je tijd tekort, zelfs na enkele aanpassingen, dan moet je prioriteiten stellen. Voor je beslist om een examen niet af te leggen, praat je er best over met de studiebegeleiding van je onderwijsinstelling: die beslissing heeft gevolgen voor je studiepunten en je verdere traject.
Houd tot slot één of twee vrije dagen per week in reserve. Een te krappe planning loopt bij de eerste tegenvaller vast.
Stap 5: je planning week per week verfijnen
De gouden regel: stel jezelf kleine deadlines. Noteer voor elk studiemoment precies wat je moet doen.
“Een samenvatting maken van hoofdstuk 3 van fysica” is een duidelijk doel, makkelijk om aan te beginnen en dus motiverend. “Fysica studeren” is dat niet.
Vergelijk aan het einde van elke week wat gepland was met wat gedaan is, en pas de volgende week aan. De planning is een leidraad, geen contract: ze evolueert met jou mee.
Voorbeeld van een studieplanning
Neem onze student uit de eerste bachelor. In april heeft hij naast zijn lessen en werkcolleges 10 studiedagen. Hij besteedt er 5 aan fysica: er blijven dus nog 11 dagen fysica in te plannen in mei en tijdens de blokperiode.
Zijn eerste twee weken van april kunnen er zo uitzien:
- Maandag: fysica, hoofdstukken 1 en 2 lezen;
- Dinsdag: chemie, oefeningen van werkcollege 4;
- Woensdag: fysica, hoofdstuk 3 lezen;
- Donderdag: lessen en labo, geen studie gepland;
- Vrijdag: fysica, samenvatting van hoofdstukken 1 en 2;
- Zaterdag: reservedag om een achterstand in te halen;
- Zondag: rust.
Dezelfde logica de week erna, met de andere vakken. Waar het om gaat: elk vakje bevat een precieze taak, en elke taak komt uit het overzichtsschema van het vak.
En in het secundair?
De methode werkt ook voor leerlingen in het secundair, op kleinere schaal. De examens gaan er over minder leerstof, maar het principe blijft hetzelfde: taken oplijsten, hun duur inschatten en ze over de tijd spreiden.
Vroeg plannen is ook een goede voorbereiding op het hoger onderwijs, waar het ritme draait rond drie examenperiodes: januari, juni en een tweede zittijd aan het einde van de zomer.
Wil je verder lezen over hoe je studeert zodra je planning klaar is? Lees dan onze 5 tips om te studeren en te slagen voor je examens.
Hulp nodig om je te organiseren?
Je eerste studieplanning opstellen is niet vanzelfsprekend. Een coach kan je helpen om ze op te bouwen en vol te houden, met onze bijlessen studiemethode.
My Sherpa biedt ook bijlessen voor het hoger onderwijs aan in alle vakken, aan huis overal in België of online. Een pedagogisch adviseur luistert naar je en kiest de coach die bij je situatie past.
