We hebben het allemaal al meegemaakt. Het schooljaar begint rustig en de examens lijken nog ver weg. Dan vliegt de tijd, staan de examens plots om de hoek en voel je je nog lang niet klaar. Hoe studeer je voor een examen zonder in paniek te raken? Hier zijn 5 concrete tips om goed te studeren en te slagen voor je examens, in het secundair en in het hoger onderwijs.
1. Vind de studiemethode die bij je past
Iedereen studeert op zijn eigen manier. Sommigen hebben graag wat muziek op de achtergrond, anderen hebben volledige stilte nodig. Sommigen werken het best ’s ochtends, anderen in de namiddag of ’s avonds.
Er bestaat geen onfeilbare techniek. De beste methode is die welke past bij je persoonlijkheid, je behoeften en het vak. Om ze te vinden, stel je jezelf drie vragen:
- Wanneer ben je het meest productief? Vroeg in de ochtend, in de namiddag, ’s avonds?
- Waar studeer je het best? Thuis, in de bibliotheek, alleen of in groep?
- Hoe werk je het liefst? Op papier of op een scherm, met samenvattingen, schema’s of je lesnotities?
Probeer verschillende manieren uit, liefst voor de examenperiode, en hou de manier die voor jou werkt. Je methode verandert ook per vak: ook al hou je niet van samenvattingen, voor een zwaar vak maak je er waarschijnlijk best toch een.
Maak na elke examenperiode de balans op. Wat ging goed? Waar liep je vast? Die korte evaluatie helpt je om je manier van studeren van periode tot periode te verbeteren.
2. Beheer je tijd met een studieplanning
Veel leerstof, weinig tijd: je verliest snel de controle als je niet op tijd begint. Begin met een takenlijst per vak, en streep elke taak door zodra ze af is. Je lijst zien krimpen werkt erg motiverend.
Het geheim: precieze taken. Vergelijk:
- Precies: “hoofdstuk 1 studeren”, “de oefeningen van hoofdstuk 1 maken”, “het examen van vorig jaar opnieuw maken in echte tijd”;
- Te vaag: “het boek studeren”, “de oefeningen maken”.
Maak daarna een studieplanning per dag, met haalbare doelen. Plan de moeilijke taken op je meest productieve uren en de makkelijke taken wanneer je energie daalt.
Plan ook pauzes en ontspanning in. Een bekende methode, de Pomodoro-techniek, wisselt 25 minuten werken af met 5 minuten pauze: ze helpt veel leerlingen om geconcentreerd te blijven. En laat het vak waar je tegen opziet niet liggen: dat vraagt vaak de meeste tijd.
3. Organiseer je werkplek
Je concentratie hangt deels af van je omgeving. Neem voor je begint een paar minuten om je studeerplek klaar te maken:
- een opgeruimd bureau, met alleen het materiaal voor het vak van de dag;
- een goed verlichte kamer, liefst met daglicht;
- een comfortabele stoel, op de juiste hoogte;
- je telefoon in een andere kamer, of minstens op stil.
Meldingen verstoren je concentratie veel meer dan je denkt. Vooral sociale media kunnen een hele namiddag studeren opslokken zonder dat je het merkt.
Scheid ook, als het kan, je werkplek en je ontspanningsplek: het bureau om te studeren, je bed om te rusten. Je hersenen koppelen elke plek geleidelijk aan een activiteit, waardoor je je overdag beter concentreert en ’s avonds makkelijker in slaap valt.
4. Studeer efficiënt, niet alleen lang
Veel studeren is niet genoeg, je moet ook efficiënt studeren. Om tijd te winnen tijdens de examens hou je je notities en samenvattingen het hele jaar door bij.
Je cursus meerdere keren herlezen of markeren geeft een gevoel van controle, maar je onthoudt er minder mee dan je denkt. Onderzoek in de leerpsychologie toont aan dat twee technieken beter werken:
- Jezelf testen: je cursus dichtdoen en de leerstof proberen op te zeggen, vragen beantwoorden, oefeningen opnieuw maken zonder naar de oplossing te kijken;
- Je studie spreiden: eenzelfde hoofdstuk meerdere keren herhalen, met enkele dagen ertussen, in plaats van in één lang blok.
Alleen van buiten leren is zelden genoeg. Je leerkrachten verwachten ook dat je de leerstof begrijpt en verbanden legt tussen de delen van de cursus. Bedenk voor het examen welke vragen je zou kunnen krijgen, van heel precieze tot meer algemene.
Pas je voorbereiding ook aan het type examen aan. Voor een mondeling examen oefen je luidop. Voor een schriftelijk examen met redeneringen schrijf je je argumentatie uit. Heb je toegang tot examens van vorige jaren? Maak ze dan in echte omstandigheden, met dezelfde tijd en dezelfde hulpmiddelen.
Probeer ten slotte de leerstof aan iemand anders uit te leggen. Loop je vast tijdens het uitleggen, dan weet je precies wat je nog moet herhalen.
5. Vermijd onaangename verrassingen
Je leerkrachten communiceren vaak via e-mail of een online platform. Kijk die regelmatig na en download zo snel mogelijk de belangrijke documenten: leerstof per vak, verplichte lectuur, evaluatievormen.
Noteer de datum, het uur en het lokaal van elk examen zodra ze bekend zijn. Een examen kan verplaatst worden: controleer de informatie altijd de dag ervoor.
En zorg goed voor jezelf tijdens de examens. Slaap helpt je geheugen om te verankeren wat je gestudeerd hebt: een nacht doorhalen voor een examen doet meestal meer kwaad dan goed.
Het belangrijkste: regelmaat
Om te slagen voor je examens werk je beter regelmatig dan met één enorme, losse inspanning. Wat heeft het voor zin om de eerste dag tien uur aan één stuk te studeren als je daarna niets meer doet? Volg je planning, en laat je niet ontmoedigen als je wat achterloopt: pas ze aan en ga verder.
Vind je het moeilijk om je te organiseren of weet je niet goed hoe je moet studeren? Dan kan je hulp krijgen. Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur een coach die je helpt om je studiemethode op te bouwen of een moeilijk vak weer op te pakken, met bijlessen aan huis overal in België of online. Ook studenten in het hoger onderwijs kunnen begeleid worden tijdens hun blokperiode.
Veel succes met je examens!
