Of u de schoolloopbaan van uw kind nu van dichtbij volgt of het liever zijn gang laat gaan, één vraag komt steeds terug: verandert uw betrokkenheid echt iets aan zijn resultaten? Onderzoek zegt ja, maar niet op eender welke manier. Dit is wat het aantoont, en welke eenvoudige gewoonten thuis het meest tellen.
Wat is ouderbetrokkenheid?
Ouderbetrokkenheid omvat elke vorm van interesse, aandacht en hulp die u uw kind geeft in zijn schoolleven. Het gaat om veel meer dan aanwezig zijn op het oudercontact.
De Amerikaanse sociologe Joyce Epstein, vaak geciteerd in onderzoek hierover, onderscheidt zes vormen van betrokkenheid:
- de dagelijkse rol als ouder (slaap, structuur, routines);
- de communicatie met de school;
- deelnemen aan het schoolleven (activiteiten, uitstappen, feesten);
- het leren thuis ondersteunen;
- meebeslissen (ouderraad, schoolraad of conseil de participation);
- banden met wat de buurt of gemeente aanbiedt (bibliotheek, clubs, activiteiten).
Ze wegen niet allemaal even zwaar op het schoolsucces. Dat hebben onderzoekers gemeten.
Ouderbetrokkenheid en schoolsucces: wat zegt het onderzoek?
Het verband tussen ouderbetrokkenheid en schoolsucces is een van de meest bestudeerde onderwerpen in de onderwijswetenschappen. Verschillende meta-analyses, die de resultaten van tientallen studies samenbrengen, komen tot vrij gelijkaardige conclusies.
Een positief verband, op elke leeftijd
In 2014 vergeleek onderzoeker Steve Wilder negen meta-analyses over dit onderwerp. Het verband tussen ouderbetrokkenheid en schoolresultaten is er positief, hoe het ook gemeten wordt, en het geldt van de lagere school tot het secundair.
Verwachtingen en gesprekken tellen meer dan hulp bij huiswerk
Hetzelfde werk toont dat het verband het sterkst is wanneer betrokkenheid de vorm aanneemt van verwachtingen: het belang dat u aan school hecht, het vertrouwen dat u toont in de mogelijkheden van uw kind. Het is het zwakst wanneer alleen hulp bij het huiswerk gemeten wordt.
Voor jonge tieners wijst een meta-analyse van Nancy Hill en Diana Tyson (2009), op basis van 50 studies, in dezelfde richting. Wat het sterkst samengaat met schoolsucces, noemen zij “academische socialisatie”:
- praten over het nut van wat men leert;
- samen plannen en verdere studies bespreken;
- praten over manieren van leren en plannen.
Rechtstreekse hulp bij het huiswerk hangt daar niet samen met betere resultaten. De onderzoeksters geven verschillende verklaringen: hulp die de zelfstandigheid van de tiener in de weg zit, te veel druk, of gewoon het feit dat ouders meer helpen wanneer hun kind al moeilijkheden heeft.
Wat u onthoudt, met nuance
Deze studies meten verbanden, niet altijd oorzaken. Een betrokken gezin heeft vaak nog andere troeven, en een kind dat goed presteert, maakt het ook makkelijker om betrokken te zijn. Onderzoekers houden daar rekening mee, maar blijven voorzichtig. De boodschap blijft duidelijk: hoe u betrokken bent, telt even zwaar als hoeveel tijd u erin steekt.
Hoe toont u thuis elke dag uw betrokkenheid?
De nuttigste gewoonten zijn vaak de eenvoudigste. Een geregeld gesprek over school is beter dan af en toe de schriften controleren.
Praten over zijn dag, met echte vragen
“Was het fijn?” levert een “ja” op en daar blijft het bij. Open vragen brengen het gesprek beter op gang:
- Wat heb je vandaag nieuw geleerd?
- Waar moest je om lachen, of waar ergerde je je aan?
- Welk woord heeft je leerkracht vandaag veel gebruikt?
- Heb je iets gedaan waar je trots op bent?
- Heb je zin in morgen? Is er iets waar je tegen opziet?
Luister evenveel naar het goede nieuws als naar de teleurstellingen. Herinner uw kind eraan dat je veel leert van je fouten.
De inzet aanmoedigen, niet alleen het resultaat
De toon telt. “Je hebt dat hoofdstuk goed gestudeerd, dat zie ik” moedigt meer aan dan “Zie je wel, als je wil!”. Concrete aanmoedigingen over de inzet en de aanpak geven uw kind meer vertrouwen in zijn eigen kunnen.
Reageren op een slecht cijfer zonder meteen te straffen
Een automatische straf heeft vaak het omgekeerde effect. Probeer eerst te begrijpen:
- is de leerstof niet begrepen, of was het studeren slecht georganiseerd?
- heeft een bepaalde gebeurtenis uw kind uit evenwicht gebracht?
- voelt het zich goed in de klas?
Vraag zo nodig een gesprek aan met de klastitularis of de betrokken leerkracht, liefst samen met uw kind. Gaat het onbehagen over de school zelf, dan kan ons artikel mijn kind gaat niet graag naar school u verder helpen.
Het huiswerk begeleiden zonder het in zijn plaats te maken
Volgens het onderzoek ligt uw rol eerder rond het huiswerk dan erin: een rustige plek, een vast uur, hulp bij het plannen van de week, en daarna werkt uw kind zelfstandig. Blijf beschikbaar voor een vraag en kijk samen na of het werk af is.
Naast hem werken (uw administratie, uw post) zorgt ook voor een werksfeer: zien werken doet werken. Benadruk ten slotte dat er na het schoolwerk nog tijd is om te spelen en te ontspannen.
Zorgen voor een stimulerende omgeving
Betrokken zijn betekent ook dat u uw kind gevarieerde kansen geeft om buiten de school te leren:
- samen lezen en daarna praten over wat u gelezen hebt (een verhaal, een krantenartikel);
- samen gezelschapsspelletjes spelen of sporten;
- praten over de actualiteit en alledaagse gebeurtenissen, met open vragen;
- samen een film of programma bekijken en erover praten, met duidelijke grenzen voor schermen;
- samen een museum of tentoonstelling bezoeken, naar een concert of de bibliotheek gaan;
- vaste gezinsroutines behouden, zoals samen avondeten.
Laat ook ruimte voor rust en hobby’s. Het welzijn van uw kind maakt deel uit van zijn schoolsucces.
Betrokken zijn bij het schoolleven
Ouders kunnen ook samen met andere ouders deelnemen aan het schoolleven. In Vlaanderen gebeurt dat via de ouderraad en de schoolraad. In het Franstalig onderwijs (Federatie Wallonië-Brussel) kan elke school een oudervereniging hebben, en zijn de ouders vertegenwoordigd in de conseil de participation, het overlegorgaan van de school.
Dat is geen voorwaarde om uw kind goed te helpen, maar het is een goede manier om de school, haar projecten en haar leerkrachten te leren kennen.
En wanneer de hulp van de ouders niet meer volstaat?
Soms wordt het huiswerk een bron van ruzie, gaat de leerstof uw kennis te boven, of hebt u gewoon te weinig tijd. Wie het schoolse deel doorgeeft, kan in zijn rol als ouder blijven: aanmoedigen, luisteren, geruststellen.
Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur voor uw kind een coach die past bij zijn niveau en zijn noden, voor geregelde huiswerkbegeleiding of om te werken aan de studiemethode. De bijlessen vinden plaats aan huis, overal in België, of online.
Samengevat
- Ouderbetrokkenheid hangt samen met schoolsucces, op elke leeftijd.
- Uw verwachtingen, uw interesse en gesprekken over school tellen meer dan rechtstreekse hulp bij het huiswerk.
- Moedig de inzet aan en probeer een slecht cijfer te begrijpen voor u straft.
- Zorg voor een kader rond het huiswerk en laat uw kind zelfstandig werken.
- Let op zijn welzijn en bied een stimulerende omgeving.
