Huilen 's ochtends, buikpijn op zondagavond, huiswerk dat op ruzie uitdraait… Gaat uw kind niet graag naar school en weet u niet meer wat te doen? U bent niet de enige. Begrijpen wat achter die afkeer zit, is de eerste stap om uw kind te helpen zijn plek in de klas terug te vinden.
Waarom gaat mijn kind niet graag naar school?
„Ik ga niet graag naar school” kan veel betekenen. Bij een kind in de lagere school en bij een tiener lopen de oorzaken vaak door elkaar. Dit zijn de meest voorkomende.
Scheidingsangst
Voor de jongsten kan het moeilijk zijn om van huis weg te gaan, zeker bij de start in de kleuterschool of het eerste leerjaar. Die stress bij het begin van het schooljaar komt vaak voor en gaat meestal voorbij zodra het kind zijn draai vindt.
Hij kan terugkomen na een verandering: een verhuizing, een nieuwe school, een geboorte, een zieke in de familie. Duurt de angst enkele weken en wordt hij sterker, praat er dan over met een professional.
Angst voor anderen en pesten
Vooral in de puberteit weegt de blik van anderen zwaar. Angst om beoordeeld te worden of om geen plek in de groep te vinden: de speelplaats kan een beproeving worden.
Achter de weigering om naar school te gaan, zit soms pesten. Het gaat om spot, uitsluiting, slagen of berichten die steeds terugkomen, in de klas of op sociale media. Een kind vertelt er zelden uit zichzelf over, uit schaamte of uit angst voor wraak.
Faalangst
Slechte punten, angst om te ontgoochelen, zich vergelijken met klasgenoten: sommige kinderen beleven elke toets als een vonnis. Mislukken hoort nochtans bij leren, maar het kan het zelfvertrouwen blijvend aantasten.
Die angst wijst soms op echte leermoeilijkheden, of op een leerstoornis (dyslexie, dyscalculie, aandachtsstoornis…). Een kind dat zich uitput om mee te kunnen, gaat logischerwijs de plek haten waar het zich in moeilijkheden voelt.
Verveling en geen zin zien
Andere kinderen vervelen zich. De leerstof boeit hen niet, of ze zien niet waarvoor ze dient. Sommige hoogbegaafde kinderen zitten in dat geval, al heeft verveling nog veel andere mogelijke oorzaken.
Een kind kan ook echte talenten hebben die de school weinig waardeert. Ons artikel over de 8 soorten intelligentie helpt u om zijn sterke punten te herkennen.
De signalen om op te letten
Niet graag naar school gaan is vaak normaal en meestal van voorbijgaande aard. Sommige signalen verdienen toch meer aandacht:
- buikpijn, hoofdpijn of misselijkheid, vooral op schooldagen;
- huilen, driftbuien of weigeren om te gaan, gedurende enkele weken;
- plots slechtere resultaten;
- zich terugtrekken, of net nieuw uitdagend gedrag;
- afwezigheden, vaak vergeten schoolspullen, huiswerk dat steeds ontweken wordt.
Wordt de angst zo groot dat uw kind niet meer naar de klas kan, dan spreekt men van schoolfobie of angstige schoolweigering. Dat is geen gril en geen luiheid: begeleiding door een professional is dan nodig.
Bij tieners kunnen spijbelen en desinteresse ook de eerste tekenen van schooluitval zijn. Hoe vroeger u ingrijpt, hoe makkelijker de band met de school te herstellen is.
Mijn kind gaat niet graag naar school: wat nu?
Het gesprek aangaan
De eerste stap is luisteren. Kies een rustig moment, zonder schermen of haast, en laat uw kind zijn dag in eigen woorden vertellen. Enkele houdingen helpen:
- neem zijn gevoelens ernstig, ook als ze u overdreven lijken: voor uw kind is de angst echt;
- stel open vragen („Wat was er vandaag moeilijk?”) in plaats van een eenvoudig „Was het leuk?”;
- herinner uw kind aan een moeilijkheid die het al overwonnen heeft;
- prijs de inspanning, niet alleen het resultaat.
Geruststellen, binnen duidelijke afspraken
Spreek over school in de toekomende tijd („Morgen, als je in de klas zit…”) en houd het afscheid kort en warm. Voor een angstig kind helpt het om in kleine stappen vooruit te gaan: de ene dag brengt u het tot aan de schoolpoort, de volgende dag tot aan de hoek van de straat.
Het is verleidelijk om uw kind thuis te houden als het huilt. Toch vermijdt u beter herhaalde afwezigheden: hoe langer een kind wegblijft, hoe moeilijker de terugkeer. Bij schoolfobie bereidt u die terugkeer voor samen met de school en een professional.
Huiswerk rustiger maken
Draait het huiswerk elke avond uit op ruzie, dan lijdt het hele gezin eronder. Een vast uur, een rustige werkplek en korte pauzes maken vaak al een groot verschil.
Blijven de spanningen, dan geeft het lucht om dat moment aan iemand anders toe te vertrouwen. Dat is de rol vanhuiswerkbegeleiding : u wordt weer gewoon ouder, en uw kind werkt met een neutrale persoon.
Een leven buiten de school behouden
Een sport, muziek, de jeugdbeweging: een activiteit die uw kind zelf kiest, laat het elders slagen en vrienden houden. Ze versterkt ook het zelfvertrouwen, en dat komt uiteindelijk ook de school ten goede.
Sta er niet alleen voor: bij wie kunt u terecht?
Een kind begeleiden dat niet graag naar school gaat, is teamwerk. Wacht niet tot de situatie erger wordt om erover te praten.
- De school: de klastitularis, de leerlingenbegeleider of de directie kunnen u vertellen hoe uw kind zich in de klas en op de speelplaats gedraagt. Als ze op de hoogte zijn, letten ze ook beter op.
- Het CLB of het centrum PMS: elke school werkt samen met een centrum voor leerlingenbegeleiding (in het Franstalige onderwijs: het centre psycho-médico-social of PMS). Leerlingen en ouders kunnen er gratis terecht met vragen over welzijn, spijbelen, pesten of studiekeuze.
- Zorgverleners: uw huisarts, een psycholoog bij sterke angst of schoolfobie, een logopedist als u een stoornis in lezen, schrijven of rekenen vermoedt.
- Awel (102) of Écoute-Enfants (103): gratis en anonieme hulplijnen waar kinderen en jongeren kunnen praten over wat ze meemaken, ook op school. Awel is er voor Nederlandstaligen, de 103 van de Fédération Wallonie-Bruxelles voor Franstaligen.
Zelfvertrouwen terugwinnen met individuele begeleiding
Komt de afkeer van school voort uit moeilijkheden in een vak of uit een methode die niet werkt, dan kan individuele begeleiding uw kind helpen om weer vaste grond te vinden. In eigen tempo werken, zonder de blik van de klas, laat het opnieuw successen beleven.
Bij My Sherpa luistert een pedagogisch adviseur naar uw situatie en kiest hij de coach die bij uw kind past. Met bijlessen, aan huis overal in België of online, werkt de coach aan de vakken die problemen geven. Hij kan uw kind ook helpen om een studiemethode op te bouwen die het weer zelfstandiger maakt.
Een kind dat niet graag naar school gaat, hoeft school niet te blijven haten. Met een luisterend oor, de juiste mensen om zich heen en wat geduld kan het opnieuw zin krijgen om te leren.
