Goed kiezen welke hogere studies u aanvat, geeft u de motivatie om u erin te engageren, regelmatig te studeren en te slagen. Hieronder vindt u een methode in vier stappen, met de hulpmiddelen voor studiekeuze die in België bestaan, om een keuze te maken die bij u past.
Waarom de studiekeuze zo belangrijk is
Elk jaar beginnen veel studenten aan studies die hen niet liggen. De motivatie daalt, de resultaten ook, en soms duurt het een of meer jaren voor ze zich heroriënteren.
De klassieke fouten zijn vaak dezelfde: een trend of vrienden volgen, toegeven aan druk van familie of omgeving, kiezen door eliminatie. De perfecte keuze bestaat niet, maar enkele objectieve criteria verkleinen het risico op een verkeerde keuze sterk.
Stap 1: een beroepsdomein bepalen
Sommigen hebben een roeping, een passie of een beroep dat ze al lang willen uitoefenen. Dat is een uitstekend vertrekpunt.
Is dat bij u niet het geval? Begin dan met een domein te zoeken waarin u zich kunt ontplooien. Een studiekeuzetest helpt om die denkoefening op gang te brengen.
De test van Holland (RIASEC-code)
Het model van psycholoog John Holland wordt veel gebruikt bij studiekeuze en beschrijft zes types beroepsinteresses:
- Realistisch: houdt van het concrete, van handenarbeid of technisch werk;
- Intellectueel: houdt van observeren, analyseren, begrijpen (wetenschappelijke geest);
- Artistiek: houdt van creëren, verbeelden, zich uitdrukken;
- Sociaal: houdt van helpen, verzorgen, lesgeven, begeleiden;
- Ondernemend: houdt van overtuigen, leiden, initiatief nemen;
- Conventioneel: houdt van organisatie, duidelijke regels, nauwkeurige taken.
De test geeft een code van drie letters (bijvoorbeeld ISA), die overeenkomt met een lijst beroepen die aansluiten bij uw interesses.
Onthoud dat dit resultaat een denkspoor is, geen vonnis. Spreken de voorgestelde beroepen u niet aan, vraag u dan af waarom: die analyse helpt u ook om scherper te stellen wat u zoekt.
Waar kunt u een studiekeuzetest doen in België?
- Het CLB van uw school (in het Franstalig onderwijs: het PMS-centrum): zijn medewerkers begeleiden leerlingen gratis bij hun studiekeuze, tot het einde van het secundair onderwijs;
- Onderwijskiezer, de infowebsite van de CLB’s: objectieve informatie over studierichtingen en beroepen, en gratis online vragenlijsten zoals een interessetest; in Wallonië en Brussel biedt het SIEP gelijkaardige informatie en oriëntatiegesprekken met een psycholoog;
- De studieadviesdiensten van universiteiten en hogescholen, die infosessies en gesprekken aanbieden aan toekomstige studenten.
Stap 2: mensen uit het vak ontmoeten
Om uw eerste indrukken te toetsen, gaat er niets boven een gesprek met mensen die de gekozen beroepen uitoefenen. De meesten vertellen graag over hun werk, hun dagelijkse praktijk en hun loopbaan.
Sommigen laten u zelfs een dag meelopen op hun werkplek. Dat is wellicht de beste manier om een concreet beeld van een beroep te krijgen, voorbij het imago dat het heeft.
Denk ook aan studenten die al ingeschreven zijn in de richting die u interesseert: zij kunnen u vertellen over het ritme, de werklast en de sfeer in de lessen.
Stap 3: opleidingen vergelijken
Eens het beroep of domein bepaald is, wordt het makkelijker om een studie te kiezen. Bepaal eerst de steden waar u zou kunnen studeren, en zoek daar de universiteiten, hogescholen en kunsthogescholen die de passende opleidingen aanbieden.
Vergelijk ze vervolgens op enkele criteria:
- De toekomstmogelijkheden: informeer u over de beroepen waartoe de opleiding leidt en over de vraag op de arbeidsmarkt, om verrassingen na uw studies te vermijden;
- De vereisten: sommige richtingen veronderstellen een goed niveau in wiskunde en wetenschappen (wetenschappen, handelsingenieur…) of in talen;
- De toelatingsvoorwaarden: voor sommige studies moet u eerst slagen voor een proef, zoals het toelatingsexamen arts en tandarts in Vlaanderen, of het toelatingsexamen voor geneeskunde, tandheelkunde en burgerlijk ingenieur in het Franstalig onderwijs;
- De duur van de studies: een professionele bachelor (aan een hogeschool) leidt in drie jaar naar een beroep, terwijl een academische opleiding aan de universiteit een bachelor en een master omvat;
- Het programma: lees het detail van de vakken, het aandeel praktijk, stages en projecten.
Een vereiste hoeft geen obstakel te zijn. U kunt uw niveau bijwerken tijdens de twee zomermaanden voor de start van het academiejaar, of zelfs een voorbereidingsjaar nemen om te starten met het verwachte niveau.
Praktisch voorbeeld: psychologie of geneeskunde?
1. De test
Uw test van Holland geeft het profiel ISA: Intellectueel, Sociaal, Artistiek. Er komen heel wat beroepen uit.
2. De ontmoetingen
U praat erover met uw omgeving, u ontmoet mensen uit de sector en u houdt twee pistes over: klinisch psycholoog of arts. Beide gaan richting zorg, maar de studies zijn heel verschillend.
3. De tabel met criteria
Geef elke optie een score volgens uw eigen prioriteiten: duur van de studies, vereisten, toelatingsvoorwaarden, toekomstmogelijkheden, mogelijke specialisaties. Dan tekenen zich twee scenario’s af:
- de duur van de studies en het toelatingsexamen wegen zwaar voor u: u kiest psychologie;
- uw grootste struikelblok voor geneeskunde is uw niveau in wetenschappen, en precies daar kunt u aan werken: u kiest geneeskunde en bereidt het toelatingsexamen voor door wiskunde, fysica, chemie en biologie bij te werken (bekijk onze voorbereiding met Studant).
4. De keuze van de instelling
Blijft de vraag waar u gaat studeren. Bekijk de gedetailleerde programma’s en bezoek de instellingen: de meeste organiseren opendeurdagen, en sommige laten u een les bijwonen. Studie-informatiebeurzen zoals de SID-in zijn ook een kans om verschillende scholen op één dag te ontmoeten.
Wanneer begint u eraan?
Idealiter begint u al in het vijfde jaar secundair na te denken, zonder te wachten tot het einde van het laatste jaar. Zo hebt u de tijd om een test te doen, professionals te ontmoeten en instellingen te bezoeken, terwijl u uw diploma secundair onderwijs voorbereidt.
Bent u al begonnen aan studies die u niet liggen? Dan is het niet te laat. Bespreek uw situatie met de studieadviesdienst van uw instelling voor u beslist om te heroriënteren.
Zich voorbereiden op de gekozen studies
Is de beslissing genomen, bereid dan de overstap voor. Een achterstand in wiskunde of wetenschappen wegwerken, een taal opfrissen of een stevige studiemethode aanleren maakt het eerste jaar heel wat rustiger.
Bij My Sherpa analyseert een pedagogisch adviseur uw noden en kiest hij de coach die bij u past, voor bijlessen in het hoger onderwijs of een bijspijkering voor het academiejaar begint, bijvoorbeeld in wiskunde. De lessen vinden plaats aan huis, overal in België, of online. Zit u nog in het laatste jaar van het Franstalig secundair onderwijs? Ons artikel over de voorbereiding op het CESS (het einddiploma van dat onderwijs) helpt u het secundair goed af te ronden.
