Creativiteit en innovatie behoren vandaag tot de nuttigste vaardigheden, op school en in het beroepsleven. U kunt ze al van jongs af aan ontwikkelen. Hier vindt u concrete tips om ze bij uw kind te stimuleren, van de lagere school tot het hoger onderwijs.
Creativiteit en innovatie: waarover gaat het?
Creativiteit is het vermogen om nieuwe ideeën te bedenken die bij een situatie passen. Innovatie gaat een stap verder: ze zet die ideeën om in concrete oplossingen, die getest en verbeterd worden.
Beide steunen op vaardigheden die u kunt aanleren:
- observeren en vragen stellen;
- verschillende antwoorden bedenken voor u er één kiest;
- kennis uit verschillende domeinen met elkaar verbinden;
- proberen, fouten maken, bijsturen.
Creatieve intelligentie, een volwaardige vorm van intelligentie
De Amerikaanse psycholoog Robert Sternberg stelde in de jaren 1980 een theorie van intelligentie in drie delen voor: analytisch, praktisch en creatief. Creatieve intelligentie is daarin het vermogen om met nieuwe situaties om te gaan en manieren te bedenken om ze op te lossen.
Zoals alle theorieën over intelligentie staat ook deze ter discussie bij onderzoekers. Toch herinnert ze aan iets nuttigs: slagen hangt niet alleen af van de vaardigheden die de school het meest beoordeelt. Wilt u meer weten? Lees dan ons artikel over de 8 intelligentievormen en de impact op school.
Wat de school voorziet in de Federatie Wallonië-Brussel
In het Franstalige onderwijs (Federatie Wallonië-Brussel) staat creativiteit uitdrukkelijk in de leerdoelen van de gemeenschappelijke stam (tronc commun), ingevoerd door het Pacte pour un enseignement d’excellence. Het transversale domein “creativiteit, engagement en ondernemingszin” wil ideeën omzetten in acties en concrete projecten.
Ook cultuur- en kunsteducatie krijgt er een grotere plaats, met de ambitie om elke leerling tijdens de hele schoolloopbaan een traject van culturele en artistieke vorming (PECA) aan te bieden. Thuis kunt u dat werk op een eenvoudige manier voortzetten.
Een omgeving waarin uw kind durft
Creativiteit groeit waar je een idee kunt voorstellen zonder bang te zijn voor een oordeel. Dat geldt in de klas, en dat geldt ook thuis.
- Ideeën verwelkomen: vraag eerst “Hoe ben je daarop gekomen?” voor u verbetert.
- Een fout zien als een stap: een spoor dat mislukt, leert vaak meer dan een juist antwoord dat meteen gevonden wordt.
- Vrije tijd laten: een moment zonder scherm en zonder programma is vaak het moment waarop ideeën ontstaan.
- Een eigen hoekje inrichten: papier, potloden, knutselmateriaal of bouwblokken, binnen handbereik.
Over het effect van schermen op de aandacht en de vrije tijd leest u ook ons artikel over de impact van sociale media op het leven van studenten.
Experimenteren en ontdekken aanmoedigen
Innovatie ontstaat door te proberen. Geef liever een open uitdaging dan een stappenplan, en laat uw kind zelf naar oplossingen zoeken.
Enkele ideeën per leeftijd:
- Lager onderwijs: een brug van papier bouwen die een boek draagt, het vervolg van een verhaal verzinnen, meten hoeveel regen er in een week valt.
- Secundair onderwijs: een klein wetenschappelijk experiment uitvoeren en de resultaten noteren, een korte videoreportage maken, een eenvoudig spel programmeren.
- Hoger onderwijs: een persoonlijk project rond uw studie uitwerken, deelnemen aan een wedstrijd of aan een verenigingsproject.
Dit soort projectleren ontwikkelt creativiteit, maar ook zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen.
Vakken met elkaar verbinden
Nieuwe ideeën ontstaan vaak waar twee domeinen elkaar ontmoeten. Dat is het principe van de STEAM-aanpak, die wetenschap, technologie, ingenieurswetenschappen, kunst en wiskunde samenbrengt.
Concreet kan één project verschillende vakken aanspreken. Een affiche maken voor een schoolfeest vraagt taal (de boodschap), wiskunde (de verhoudingen), tekenen en soms een beetje informatica. Door die verbanden te leggen, leert uw kind een probleem vanuit verschillende hoeken te bekijken.
Samenwerken en ideeën uitwisselen
Innovatie ontstaat zelden in afzondering. Samenwerken leert ideeën te combineren, er respectvol over te discussiëren en samen tot een oplossing te komen.
- stel coöperatieve gezelschapsspellen of bouwspellen voor met meerdere spelers;
- organiseer kleine brainstorms in het gezin, bijvoorbeeld om een uitstap voor te bereiden;
- moedig uw tiener aan om mee te doen aan groepswerk, een club of een jeugdbeweging;
- laat uw kind praten met volwassenen die uiteenlopende beroepen uitoefenen.
Bent u student? Ontwikkel uw creativiteit
In het hoger onderwijs wordt creativiteit een echte troef: persoonlijke opdrachten, masterproef, groepsprojecten, stages. Enkele gewoonten helpen:
- noteer uw ideeën zodra ze opkomen, in een notitieboekje of een app;
- gebruik mindmaps om de begrippen van een cursus met elkaar te verbinden;
- begin elke opdracht bij de vraag voor u het antwoord zoekt;
- wissel periodes van geconcentreerd werk af met pauzes, waarin de geest verbanden legt.
Creativiteit en schoolsucces gaan samen
Creativiteit en nauwkeurigheid vullen elkaar aan. Een leerling die een vak grondig begrijpt, kan met de begrippen spelen, en een leerling die durft te zoeken, onthoudt beter. Een goede studiemethode laat net ruimte om na te denken, vragen te stellen en te creëren.
Loopt uw kind vast in een vak, dan smoort de frustratie snel de zin om te ontdekken. Gepaste begeleiding kan helpen om het vertrouwen terug te vinden.
My Sherpa biedt bijlessen aan huis aan, overal in België, of online, sinds 2003. Een pedagogisch adviseur kiest de coach op basis van de noden en de persoonlijkheid van uw kind, zodat het in zijn eigen tempo vooruitgaat.
