Grit, of doorzettingsvermogen, is het vermogen om lang vol te houden, ook als de moeilijkheden zich opstapelen. Op school telt het evenveel als aanleg: het zorgt ervoor dat uw kind een mislukte oefening opnieuw maakt, een slecht begrepen hoofdstuk herhaalt of een examen tot het einde voorbereidt. Goed nieuws: het valt te oefenen.
Wat is grit? De betekenis
Wie grit heeft, streeft een doel met volharding na en laat zich niet tegenhouden door obstakels, vermoeidheid of een eerste mislukking. In het Frans spreekt men van ténacité, van het Latijnse tenax, „wat stevig vasthoudt”.
Het Engelse woord grit betekent letterlijk gruis of korrel, en bij uitbreiding karakter of lef. Het beeld is sprekend: iemand met grit „breekt niet” onder druk.
In het Nederlands is grit intussen ingeburgerd naast doorzettingsvermogen. Beide woorden worden in dit artikel door elkaar gebruikt.
Synoniemen van doorzettingsvermogen
Afhankelijk van de context liggen meerdere woorden dicht in de buurt, met nuances:
- volharding: de inspanning lang volhouden, het meest verwante woord;
- vastberadenheid: de stevigheid van de beslissing bij de start;
- standvastigheid: de regelmaat van de inspanning, dag na dag;
- vasthoudendheid: een zeer sterk doorzettingsvermogen, soms dicht bij koppigheid;
- koppigheid en verbetenheid: vaak met een negatieve bijklank, wanneer iemand op de verkeerde plek blijft volharden.
Het tegenovergestelde is wispelturigheid, ontmoediging of opgeven. Het verschil tussen doorzettingsvermogen en koppigheid zit in de soepelheid: wie volhoudt, houdt zijn doel voor ogen, maar verandert van aanpak als die niet werkt.
Hoe herkent u iemand met grit?
Grit hebben betekent niet dat u nooit twijfelt. Iemand met doorzettingsvermogen:
- weet wat hij wil bereiken, en waarom;
- deelt een doel op lange termijn op in haalbare stappen;
- ziet een fout als informatie, niet als een vonnis;
- gaat na een slecht punt weer aan de slag in plaats van het te ontwijken;
- aanvaardt hulp wanneer hij vastloopt, zonder dat als zwakte te zien.
Bij een kind of tiener ziet u dat in kleine dingen: een opgave opnieuw lezen in plaats van „ik weet het niet” te zeggen, een oefening herbeginnen, terugkomen op een vak dat moeilijk blijft.
Grit volgens Angela Duckworth: wat zegt het onderzoek?
De Amerikaanse psychologe Angela Duckworth maakte het Engelse woord grit bekend. Samen met haar collega’s definieerde ze het in 2007 als „doorzettingsvermogen en passie voor doelen op lange termijn”. Haar bekendste beeld: het leven leiden als een marathon, niet als een sprint.
In haar eerste studies maakten mensen met veel grit hun projecten vaker af, bij gelijke intelligentie. Die boodschap ging de scholen rond: volgehouden inzet telt, niet alleen talent.
Later onderzoek vraagt om nuance. Een overzichtsstudie uit 2017 (Credé en collega’s, 88 steekproeven, bijna 67 000 personen) besluit dat grit maar matig samenhangt met succes en sterk lijkt op een al bekende persoonlijkheidstrek, consciëntieusheid (zorgvuldigheid). Vooral het volhouden van de inspanning telt, meer dan het vasthouden aan dezelfde interesses.
Onthoud dus: grit helpt echt, maar het doet niet alles. Goede methodes, uitleg op het juiste moment en de omgeving (slaap, sfeer thuis, materiaal) wegen even zwaar.
Hoe ontwikkelt u het doorzettingsvermogen van uw kind?
Grit groeit door ervaring: iets moeilijks bereiken na lang volhouden. Hier zijn vier hefbomen binnen uw bereik.
1. Samen realistische doelen stellen
Een doel dat uw kind zelf kiest, motiveert meer dan een opgelegd doel. Help het om dat doel te verwoorden en daarna op te delen. „Slagen voor Frans” wordt „deze week de présent beheersen, daarna de passé composé”.
Vermijd om alles tegelijk na te streven. Een leerling die drie ambitieuze doelen tegelijk najaagt, raakt uitgeput en haakt sneller af.
2. Anders kijken naar mislukken
Na een slecht punt komen de negatieve gedachten snel. Een eenvoudige oefening, de „grit-taart”, gebruikt in sommige klassen en geïnspireerd op het werk van psycholoog Martin Seligman over optimisme, bestaat erin ze te sorteren:
- permanente gedachten („ik ben slecht in wiskunde”);
- tijdelijke gedachten („ik heb dit hoofdstuk niet genoeg herhaald”);
- oorzaken die van uw kind zelf afhangen („ik heb mijn vraag niet gesteld in de klas”);
- oorzaken die van anderen afhangen („de leerkracht ging te snel”).
Tijdelijke verklaringen en verklaringen waar uw kind zelf iets aan kan doen, geven zin om opnieuw te beginnen. Het woordje „nog” helpt veel: „ik begrijp vergelijkingen nog niet”. Dat is de kern van een growth mindset.
3. Tijd geven om te zoeken
Wanneer een kind vastloopt, is de natuurlijke reflex om het antwoord te geven. Laat het liever enkele minuten zoeken en help dan met een vraag. Zelf iets vinden na lang zoeken leert dat inzet loont.
Vertel ook over mensen uit uw omgeving die het moeilijk hadden voor ze slaagden. Een echt parcours van dichtbij inspireert meer dan een verre kampioen.
4. Inzet en aanpak belonen
„Je bent slim” zeggen kan voorzichtig maken: het kind vermijdt daarna wat het zou kunnen doen mislukken. Het werk van psychologe Carol Dweck wijst in die richting. Zeg liever „je bent drie keer opnieuw begonnen en je hebt het gevonden” of „je nieuwe aanpak werkte”.
Een leerling voor wie in het lager onderwijs alles vanzelf gaat, heeft soms nooit geleerd door te zetten: de eerste echte moeilijkheid, vaak in het secundair, brengt hem uit evenwicht. Geef uw kind uitdagingen op zijn maat.
Wanneer doorzettingsvermogen niet meer volstaat
Volhouden zonder te begrijpen werkt uiteindelijk ontmoedigend. Werkt uw kind hard zonder vooruitgang, dan ligt het probleem vaak bij de methode of bij een oude achterstand. Een blik van buitenaf helpt dan om opnieuw op een goede basis te vertrekken.
Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur voor uw kind een coach die past bij zijn niveau en persoonlijkheid. De bijlessen vinden plaats aan huis, overal in België, of online. Onze coaches werken aan de leerstof, maar ook aan de studiemethode en het zelfvertrouwen, die het doorzettingsvermogen voeden.
Om verder te lezen: onze 5 tips om te studeren en te slagen voor je examens, en ons artikel over het kind dat niet graag naar school gaat. Ontdek ook onze bijlessen in het secundair onderwijs.
