School, huiswerk, sport, muziekles, verplaatsingen, afspraken… De gezinsagenda raakt snel vol. Wat als u dit schooljaar ook de momenten plant waarop er niets gepland staat?
Wanneer u een nieuw schooljaar voorbereidt, worden de lijstjes langer: schoolmateriaal, hobby’s, uurroosters, verplaatsingen, huiswerk. Dan volgen de vragen over het komende jaar. Hoe zal het gaan in de nieuwe klas? Zal uw kind ergens moeite mee hebben? Is extra begeleiding nodig?
Allemaal terechte vragen. Maar tussen alles wat we proberen te voorzien, vergeten we vaak één ding: vrije tijd, de tijd die in geen enkele agenda staat.
Wanneer een week één grote agenda wordt
Het schooljaar is nog maar net begonnen of het ritme zit er weer in. Kinderen gaan van school naar huiswerk naar hobby’s. Ouders combineren werk, gezinsorganisatie en hun eigen verplichtingen.
Stukje bij beetje raakt elk vakje gevuld. Soms zo goed dat er weinig plaats overblijft voor wat nergens genoteerd staat:
- een avondmaal dat wat langer duurt omdat niemand ergens naartoe moet;
- een wandeling, een gezelschapsspel, samen een film kijken;
- een uur gewoon wat praten, zonder vast onderwerp;
- een zondagochtend zonder programma.
Kortom: tijd samen, zonder ander doel dan samen zijn.
De paradox: tijd plannen om niets te plannen
Het klinkt tegenstrijdig. Als we spontaniteit willen bewaren, waarom zouden we die dan plannen?
Omdat in een drukke week wat niet gepland staat als eerste verdwijnt. Een extra activiteit, een verschoven afspraak, huiswerk dat uitloopt: vrije tijd is altijd de buffer.
Het gaat er natuurlijk niet om in de agenda te schrijven: “dinsdag, 19.30 uur: spontaan gezinsmoment”. De vraag die u zich bij het plannen van het jaar kunt stellen, is eenvoudiger: hebben we genoeg ruimte vrijgelaten?
Concreet kan dat betekenen:
- één avond per week zoveel mogelijk vrijhouden van activiteiten;
- bepaalde zondagen beschermen;
- één keer per maand bewust tijd voor het gezin reserveren;
- weerstaan aan de verleiding om elk vrij moment meteen op te vullen.
Elk gezin vindt daarin zijn eigen evenwicht. Het belangrijkste is die momenten als échte tijd te zien, en niet als de tijd die “overblijft”.
Ruimte laten voor het onverwachte
Een agenda die voor 100 % vol zit, heeft nog een nadeel: er past geen enkele onverwachte gebeurtenis meer in. En een schooljaar kent er altijd wel enkele.
- een ziek kind dat een paar lesdagen moet inhalen;
- een toets die op het laatste moment wordt aangekondigd;
- een uurrooster dat verandert, een verplaatsing die langer duurt;
- een familiale zorg die tijd vraagt.
Als de week enkele vrije momenten overhoudt, vinden die onverwachte gebeurtenissen hun plaats zonder dat alles in de war loopt. Zonder marge wordt elke tegenvaller een race tegen de klok, en vaak betalen de nachtrust of het humeur van het kind daarvoor de prijs.
Die marge helpt ook bij het schoolwerk. Een leerling die zijn studie plant met wat speling, vangt een drukke week beter op dan een leerling bij wie elke avond al volgeboekt is.
Tijd voor het gezin, en voor iedereen apart
Vrije tijd bewaren betekent niet dat het hele gezin altijd samen moet zijn. Het kan ook betekenen dat iedereen even op adem kan komen.
- Tijd als koppel, zonder het alleen over de uurroosters van de kinderen te hebben.
- Tijd voor uzelf: lezen, sporten, vrienden zien, of gewoon niets doen.
- Tijd alleen met één van uw kinderen, voor een echt gesprek.
- Tijd voor de kinderen zelf, zonder les, training, huiswerk of georganiseerde activiteit.
Dat laatste is extra belangrijk. In vrije, ongeplande tijd speelt een kind, verzint het dingen, verveelt het zich een beetje en leert het zichzelf bezig te houden. Dat voedt de verbeelding en dezelfstandigheid, twee eigenschappen die ook op school van pas komen.
Die adempauzes dragen evenveel bij aan het evenwicht in het gezin als alles wat we zorgvuldig organiseren.
Hoe weet u of de agenda te vol zit?
Er bestaat geen ideaal aantal activiteiten: alles hangt af van de leeftijd, het karakter en de energie van elk kind. Enkele signalen kunnen u wel alert maken:
- uw kind is op het einde van de week vaak moe of prikkelbaar;
- het huiswerk gebeurt laat op de avond, in haast;
- uw kind heeft geen zin meer in een activiteit die het vroeger graag deed;
- gezinsmaaltijden worden zeldzaam, of verlopen altijd in sneltempo;
- u hebt zelf het gevoel dat u van ’s morgens tot ’s avonds holt.
Dan is het beter om te schrappen dan koste wat kost vol te houden. Een activiteit laten vallen, verplaatsingen combineren of een verplichting verschuiven kan al genoeg zijn om weer wat lucht te krijgen. Vooral de nachtrustvan tieners verdient het om eerst beschermd te worden.
Alles voorzien betekent niet alles invullen
Natuurlijk blijft een goede voorbereiding op het schooljaar belangrijk. Het juiste materiaal in huis hebben, uurroosters vooraf bekijken of schoolse moeilijkheden vroeg herkennen, voorkomt later heel wat stress.
Maar alles voorzien betekent niet alles invullen. Wanneer u het nieuwe jaar organiseert, verdient één vraag dus een plaats tussen alle andere: waar hebben we in onze planning nog ruimte gelaten voor onszelf?
Het antwoord is voor elk gezin anders. Eén avond per week, één zondag per maand, hier en daar een paar uur: de precieze formule doet er weinig toe.
Een geslaagd schooljaar draait om leren, vooruitgang en nieuwe projecten. Maar het bestaat ook uit al die momenten die nooit op een rapport staan en die, enkele jaren later, vaak de mooiste herinneringen blijken te zijn.
Begeleiding die het gezin tijd teruggeeft
Als school thuis alle ruimte inneemt, komt dat vaak doordat er een moeilijkheid ontstaat: huiswerk dat eindeloos duurt, ruzies over lessen, hele avonden die opgaan aan het inhalen van een achterstand.
Bij My Sherpa geloven we dat goede studiebegeleiding ook rust moet terugbrengen in het gezin. Een pedagogisch adviseur kiest voor uw kind een coach die bij zijn noden past, voor bijlessen aan huis overal in België of online. Een moeilijkheid vroeg herkennen en op het juiste moment de juiste ondersteuning voorzien, helpt ook voorkomen dat school alle ruimte inneemt.
