Een game die uitloopt tot in het huiswerkuur, een tablet die aangaat zodra uw kind thuiskomt, een console die 's avonds laat nog aanstaat: veel ouders kennen deze situaties. Schermen horen bij het leven van onze kinderen. De echte vraag is wanneer ze op de schoolprestaties beginnen te wegen, en hoe u thuis het evenwicht bewaart.
Schermen en videogames: waarover gaat het?
Schermtijd omvat alle vrijetijdsactiviteiten voor een scherm: televisie, online video's, series, berichtjes, sociale media en videogames. Schoolwerk op de computer telt niet mee.
Dit artikel gaat over videogames en schermtijd thuis. Over sociale media en de smartphone op school leest u meer in ons artikel over de impact van sociale media op het leven van studenten.
Veel gamen, is dat een verslaving?
Veel tijd voor een scherm doorbrengen betekent niet dat iemand verslaafd is. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de “gamingstoornis” wel opgenomen in haar internationale classificatie van ziekten (ICD-11), aangenomen in mei 2019 en van kracht sinds 1 januari 2022. Maar die diagnose geldt voor een minderheid van de gamers.
Om van een stoornis te spreken, kijkt de WHO naar drie signalen die doorgaans minstens twaalf maanden aanhouden:
- het gamen loopt uit de hand (beginnen, duur, stoppen);
- het krijgt voorrang op andere interesses en dagelijkse activiteiten;
- het gaat door ondanks duidelijke negatieve gevolgen, op school, in het gezin of met vrienden.
Europese cijfers geven een idee van de omvang. Volgens de HBSC-studie die WHO Europa in 2024 publiceerde (jongeren van 11, 13 en 15 jaar) gamet een derde van de tieners elke dag, speelt meer dan één op vijf minstens vier uur op speeldagen, en loopt 12 % risico op problematisch gamen, vaker jongens (16 %) dan meisjes (7 %).
Welke invloed hebben schermen op school?
Studies zien een verband tussen veel schermtijd en zwakkere schoolresultaten. Dat verband bewijst niet dat het scherm de enige oorzaak is: ook slaap, beweging en de sfeer thuis spelen mee. Net via die wegen wegen schermen op school.
Minder tijd voor huiswerk en studeren
Het eerste effect is eenvoudig: een uur gamen is een uur dat niet naar huiswerk, het herhalen van een les of rust gaat. Online games zijn gemaakt om lang te duren (potjes die elkaar opvolgen, dagelijkse uitdagingen, beloningen), waardoor stoppen moeilijk is.
Korter slapen
's Avonds gamen of video's kijken stelt het slapengaan uit en maakt inslapen moeilijker. Een kind in de lagere school heeft nochtans ongeveer 9 tot 11 uur slaap nodig, een tiener 8 tot 10 uur. Een leerling die slecht slaapt, onthoudt minder goed en concentreert zich minder in de klas.
Minder beweging
De WHO raadt 5- tot 17-jarigen gemiddeld minstens 60 minuten matige tot intensieve lichaamsbeweging per dag aan. De tijd die uw kind zittend voor een scherm doorbrengt, gaat vaak af van sport en buitenspelen, die nochtans helpen om zich te concentreren en zich goed te voelen.
Concentratie en geduld
Een videogame beloont snel en vaak. Studeren vraagt een inspanning waarvan het resultaat laat komt: een goed punt op het einde van de week, slagen in juni. Een kind dat gewend is aan onmiddellijke beloningen, kan schoolwerk ondankbaarder vinden. Sommige games vragen wel aandacht, strategie of Engels: niet alles is slecht.
Hoe weet u of uw kind te veel tijd voor schermen doorbrengt?
De Canadese richtlijnen, die vaak worden aangehaald, leggen een richtwaarde vast van maximaal 2 uur schermtijd voor ontspanning per dag tussen 5 en 17 jaar. Dat cijfer is een richtpunt, geen absolute regel. Het gedrag van uw kind zegt meer dan de klok.
Enkele signalen moeten u alert maken:
- vaak moe 's ochtends, moeilijk wakker worden;
- geprikkeldheid, boosheid of verdriet wanneer het moet stoppen;
- slordig of vergeten huiswerk, dalende punten;
- minder interesse in school, sport of vrienden;
- moeite om zich te concentreren op een taak zonder scherm.
Houden meerdere van deze signalen maandenlang aan, bespreek het dan met de huisarts of met het CLB (of het PMS-centrum) van de school.
Hoe beperkt u de schermtijd thuis?
Elk kind en elk gezin heeft zijn eigen beperkingen. Eén ding is zeker: de gewoonten van uw kind veranderen vraagt vaak dat u ook die van uzelf bijstuurt.
Begin met een gesprek
Kies een rustig moment om erover te praten, zonder verwijten. Leg uw bezorgdheid uit en luister naar wat uw kind leuk vindt aan zijn games. Een kind dat begrijpt wat er op het spel staat, aanvaardt grenzen makkelijker.
Maak duidelijke afspraken in het gezin
Beslis samen over een paar eenvoudige afspraken, die voor iedereen gelden:
- eerst huiswerk, dan gamen;
- geen scherm aan tafel;
- geen scherm in het uur voor het slapengaan;
- console en telefoon slapen buiten de slaapkamer;
- op weekdagen een vooraf afgesproken speeltijd, soepeler in het weekend.
Kies de games en gebruik ouderlijk toezicht
De PEGI-classificatie (3, 7, 12, 16 en 18 jaar), die op de games in België staat, geeft aan voor welke leeftijd de inhoud geschikt is. Over speeltijd zegt ze niets, vandaar het nut van de tools voor ouderlijk toezicht in consoles, tablets en smartphones: daglimiet, tijdsloten, geblokkeerde aankopen. Gebruik ze eerst om samen met uw kind te meten hoeveel tijd het echt speelt, en daarna om het te helpen de gezamenlijke afspraken na te komen.
Maak studeren motiverender
Een videogame trekt aan door korte doelen en zichtbare vooruitgang. Daar kunt u bij het studeren inspiratie uit halen: het werk opdelen in kleine stappen van telkens 20 tot 30 minuten en afvinken wat klaar is. Zo ziet uw kind dat het vooruitgaat. Een goede studiemethode steunt op zo'n planning.
Breng opnieuw beweging in de week
Een vaste sportactiviteit, op een vaste dag en een vast uur, is een van de beste tegengewichten voor schermen. Ze geeft de week structuur en neemt vanzelf de plaats in van een deel van de speeltijd.
Begeleiding om het ritme terug te vinden
Wanneer schermen te veel plaats innemen, wordt huiswerk vaak een bron van spanning. Een buitenstaander kan helpen om zonder conflict opnieuw een kader te scheppen. Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur voor uw kind een coach die het helpt zijn werk te organiseren: huiswerkbegeleiding in de lagere school, bijlessen in het secundair, aan huis overal in België of online.
