Uw kind bereidt een spreekbeurt voor. Het ene kind tekent meteen een schema, het andere leest eerst enkele artikels voor het begint te schrijven, een derde herhaalt zijn onderwerp hardop. Iedereen heeft zijn gewoontes om te leren. Moet u dan op zoek naar „de” leerstijl van uw kind? Het onderzoek roept op tot voorzichtigheid, en wijst vooral op het belang van leren leren.
Wat zijn leerstijlen?
Een leerstijl is de manier waarop iemand informatie het liefst opneemt en verwerkt. Het idee is populair sinds de jaren 1970 en er bestaan tientallen modellen. Twee ervan zijn bij ouders en leerkrachten bijzonder bekend.
- Het VAK-model (visueel, auditief, kinesthetisch): een kind zou beter leren door te kijken, te luisteren of iets te doen.
- De 4 leerstijlen van Kolb: de Amerikaanse psycholoog David Kolb beschreef in 1984 een leercirkel in vier fasen. Daaruit komen vier profielen, vaak de dromer, de denker, de beslisser en de doener genoemd.
De leercirkel van Kolb
Volgens Kolb leren we door vier fasen te doorlopen, in een volgorde die kan variëren:
- concreet ervaren: een situatie beleven, iets uitproberen;
- observeren en reflecteren: afstand nemen, nadenken over wat er gebeurde;
- abstracte begrippen vormen: er een regel, een theorie, een algemeen principe uit halen;
- actief experimenteren: die regel toepassen in een nieuwe situatie.
De waarde van die cirkel zit minder in de profielen dan in een eenvoudig idee: je begrijpt iets beter als je het beleefd, overdacht, geformuleerd en toegepast hebt. Een leerling die bij de theorie blijft, of oefeningen na elkaar maakt zonder de regel te begrijpen, leert maar half.
De 4 leerstijlen: dromer, denker, beslisser, doener
Naargelang de fase waarin iemand zich het best voelt, spreekt men van vier leerstijlen:
- De dromer denkt na voor hij handelt. Hij observeert, bedenkt meerdere oplossingen en koppelt de leerstof graag aan concrete voorbeelden. Hij heeft tijd nodig.
- De denker wil het waarom begrijpen. Hij houdt van feiten, begrippen, orde en complexe vraagstukken.
- De beslisser wil de theorie aan de praktijk koppelen. Hij plant graag, gaat stap voor stap vooruit en wil weten waarvoor hij iets leert.
- De doener leert door te proberen. Hij springt graag in het diepe, werkt graag in groep en houdt van uitdagingen.
U herkent uw kind wellicht in een of twee van die portretten. Dat is normaal: niemand hoort bij één enkele stijl, en voorkeuren veranderen met de leeftijd, het vak en de situatie.
Wat het onderzoek zegt
Dat kinderen voorkeuren hebben, betwist niemand. De vraag is een andere: leert een kind beter als er les gegeven wordt in „zijn” stijl? Onderzoekers noemen dat de matchinghypothese.
In 2008 bekeken vier onderzoekers in de cognitieve psychologie (Pashler, McDaniel, Rohrer en Bjork) de studies over dit onderwerp. Hun besluit: er is onvoldoende bewijs om de leerstijl van leerlingen te testen en het onderwijs daaraan aan te passen. De weinige goed opgezette studies toonden geen effect.
Met andere woorden: een „visueel” kind onthoudt een les aardrijkskunde niet beter met beelden dan met tekst, als de leerstof zich er even goed toe leent. Het is eerder de inhoud die de beste vorm bepaalt: een kaart begrijp je door te kijken, een uitspraak door te luisteren, een technische handeling door ze te oefenen.
Het risico van een etiket is reëel: een kind dat overtuigd is dat het „kinesthetisch” is, kan gaan geloven dat het niet kan leren door te lezen. Leerstijlen blijven dus een goed vertrekpunt om te praten over hoe uw kind studeert, zonder het in een hokje te stoppen.
Leren leren: wat echt werkt
Het goede nieuws: het onderzoek heeft technieken gevonden die bijna alle leerlingen helpen, welk profiel ze ook hebben. In 2013 rangschikte een grote overzichtsstudie (Dunlosky en collega’s) er tien volgens hun doeltreffendheid. Twee springen eruit.
1. Uzelf overhoren in plaats van herlezen
Herlezen en markeren geven een gevoel van beheersing, maar helpen weinig om te onthouden. Uzelf vragen stellen, de les afdekken en opzeggen, een oefening opnieuw maken zonder naar de oplossing te kijken: die geheugeninspanning, actief ophalen genoemd, verankert de leerstof veel steviger.
- kaartjes met een vraag op de voorkant en het antwoord op de achterkant;
- „leg me de les eens uit” aan tafel, zonder schrift;
- oude toetsen of oefeningen opnieuw maken op een blanco blad.
2. Het studeren spreiden in de tijd
Drie sessies van twintig minuten verspreid over een week zijn beter dan een uur de avond voor de toets. Leerstof herhalen op het moment dat u ze begint te vergeten, zet ze duurzaam vast. Dat is het principe van gespreid herhalen.
3. Afwisselen en uitleggen
Andere technieken hebben een kleiner, maar nuttig effect:
- uzelf afvragen „waarom klopt dit?” tijdens het studeren;
- de leerstof in eigen woorden uitleggen, aan iemand anders of aan uzelf;
- verschillende soorten oefeningen door elkaar maken in plaats van twintig keer dezelfde.
Hier krijgt de leercirkel van Kolb zijn volle betekenis: doen, nadenken, de regel begrijpen, toepassen. Zoek dus niet naar de stijl van uw kind, maar help het om al die fasen te doorlopen. Meer praktische tips vindt u in ons artikel 5 tips om te studeren en te slagen voor je examens.
Hoe u uw kind thuis kunt helpen
- Kijk hoe uw kind studeert, zonder te oordelen, en praat erover: wat helpt, wat blokkeert?
- Moedig het aan om af te wisselen: een schema, hardop uitleggen, een oefening.
- Vervang „herlees je les” door „vertel me wat je onthouden hebt”.
- Help het om korte herhalingen te plannen, verspreid over meerdere dagen.
- Waardeer de inzet en de aanpak, niet alleen het cijfer.
Interesseert de diversiteit aan talenten u, dan bekijkt ons artikel over de 8 soorten intelligentie het onderwerp vanuit een andere hoek, die van Howard Gardner.
Een coach om te leren leren
Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur voor uw kind een coach die past bij zijn noden. De coach kijkt hoe uw kind studeert, vertrekt van wat werkt en traint het in technieken die hun waarde bewezen hebben. In bijles studiemethode of in bijlessen, thuis overal in België of online, leert uw kind leren, een vaardigheid die het zijn hele schooltijd van pas komt.
