Veel studeren is niet altijd genoeg: goed studeren telt meer. Sommige heel gewone gewoonten geven het gevoel dat u hard werkt, maar laten op de dag van het examen weinig over. Dit zijn de veelgemaakte fouten tijdens de examenperiode, en wat beter werkt.
Deze tips gelden zowel voor het secundair als voor het hoger onderwijs. Ze steunen op wat de cognitieve psychologie stevig heeft aangetoond over leren, en op wat onze coaches sinds 2003 zien bij de leerlingen en studenten die ze begeleiden.
Welke fouten vermijdt u bij het studeren voor examens?
Kort samengevat, de zeven meest voorkomende valkuilen:
- te laat beginnen en alles in één keer studeren;
- herlezen en markeren in plaats van uzelf te testen;
- van buiten leren zonder te begrijpen;
- oefeningen vermijden en snel over fouten heen gaan;
- urenlang doorwerken zonder pauze, met de smartphone binnen handbereik;
- besparen op slaap;
- alleen blijven zitten met een vak dat niet lukt.
1. Te laat beginnen en alles in één keer studeren
Dit is de meest gemaakte fout. Men stelt uit en probeert dan alles in te halen in de laatste dagen. Er wordt dan in tijdnood gewerkt, en begrijpen komt op de tweede plaats.
Onderzoek is daar duidelijk over: dezelfde leerstof spreiden over meerdere sessies met tussenpozen (gespreid leren) zorgt voor een beter langetermijngeheugen dan dezelfde tijd in één keer.
Wat werkt:
- elk hoofdstuk meerdere keren herhalen, met enkele dagen ertussen, in plaats van één keer heel lang;
- beginnen met de zwaarste vakken of de vakken die u het minst beheerst;
- de laatste dagen gebruiken om te herhalen, en niet om nieuwe leerstof te ontdekken.
2. Herlezen en markeren in plaats van uzelf te testen
Uw notities herlezen en met de fluostift door uw cursus gaan voelt geruststellend: de tekst lijkt vertrouwd, u hebt de indruk dat u hem kent. Maar informatie herkennen is iets anders dan ze zelf terugvinden voor een leeg blad.
Een groot overzichtsonderzoek in de leerpsychologie (Dunlosky en collega’s, 2013) rekent herlezen en markeren tot de weinig doeltreffende technieken. Bovenaan de lijst staan: uzelf testen en uw studiemomenten spreiden.
Wat werkt:
- het boek sluiten, uit het hoofd opschrijven wat u onthouden hebt en dan controleren;
- uzelf vragen stellen, of flashcards gebruiken met de vraag op de voorkant en het antwoord op de achterkant;
- vragen van oude examens of toetsen opnieuw maken, als die bestaan.
3. Van buiten leren zonder te begrijpen
Veel leerlingen zien studeren als puur geheugenwerk. Dat lukt voor een lijst jaartallen of woordenschat. Bij een inzichtsvraag, een vraagstuk of een toepassing valt het van buiten leren in elkaar.
Wat werkt:
- elk begrip in uw eigen woorden herformuleren;
- een hoofdstuk aan iemand anders uitleggen: de hiaten komen meteen boven;
- ideeën met elkaar verbinden, bijvoorbeeld met een mindmap of een schema;
- bij elke stap van een redenering vragen: “waarom?” en “hoe?”.
Deze technieken vragen meer inspanning dan herlezen. Net die inspanning zorgt ervoor dat u de leerstof onthoudt.
4. Oefeningen vermijden en snel over fouten heen gaan
Sommigen stellen oefeningen uit “tot ze er klaar voor zijn”. Anderen maken ze, bekijken de verbetering en gaan door naar de volgende. In beide gevallen mist u het waardevolste van oefenen.
Oefenen is al uzelf testen. En een goed geanalyseerde fout is vaak de beste les van de dag.
Wat werkt:
- oefeningen afwisselen, van eenvoudig naar complex;
- de oorzaak van elke fout zoeken: leerstof niet goed begrepen, slordigheid, opdracht verkeerd gelezen, tijdgebrek;
- die fouten in een schriftje noteren en het herlezen voor het examen;
- een mislukte oefening enkele dagen later opnieuw maken, zonder naar de oplossing te kijken.
In wiskunde en wetenschappen maakt die foutenanalyse vaak het verschil.
5. Urenlang doorwerken zonder pauze, met de smartphone binnen handbereik
Als de examens naderen, is de verleiding groot om urenlang te blijven zitten. Toch daalt de aandacht naarmate de tijd verstrijkt, en een namiddag “aan het bureau” kan veel minder echt werk bevatten dan het lijkt.
De smartphone maakt het erger: elke melding onderbreekt de concentratie, en daarna duurt het even voor u er weer in zit.
Wat werkt:
- werken in korte, afgebakende blokken, gevolgd door een echte pauze; de pomodorotechniek stelt bijvoorbeeld 25 minuten werk en 5 minuten pauze voor;
- de duur van de blokken aanpassen aan uw ritme, het belangrijkste is dat u ze volhoudt;
- tijdens de pauze bewegen, water drinken, een frisse neus halen, in plaats van op een scherm te scrollen;
- de smartphone tijdens de werkblokken in een andere kamer leggen.
Lees daarover ook ons artikel over de impact van sociale media op het leven van studenten.
6. Besparen op slaap
’s Avonds laat studeren of de nacht voor een examen doorwerken lijkt tijdwinst. Het is een slechte rekensom: slaap speelt een belangrijke rol bij het verankeren van wat u overdag geleerd hebt, en vermoeidheid vermindert de aandacht de volgende dag.
De richtlijnen van slaapexperts (onder meer de American Academy of Sleep Medicine):
- van 13 tot 18 jaar: 8 tot 10 uur per nacht;
- vanaf 18 jaar: minstens 7 uur.
Ook tijdens de blok helpen vaste uren, maaltijden op vaste tijdstippen en wat beweging om het vol te houden. Een wondervoeding voor het geheugen bestaat niet: evenwichtig eten volstaat.
7. Alleen blijven zitten met een vak dat niet lukt
Velen aarzelen om hulp te vragen, uit angst minder zelfstandig over te komen. Toch is een probleem dat vroeg ontdekt wordt vaak in enkele lessen opgelost, terwijl het zwaar kan wegen als u het pas de avond voor het examen ontdekt.
Wat werkt:
- uw vragen stellen aan de leerkracht, de klastitularis of de assistent zodra iets onduidelijk blijft;
- af en toe met twee of in een kleine groep studeren, om elkaar te overhoren;
- begeleiding zoeken voor het vak dat niet lukt, of voor de manier van studeren zelf.
Hoe My Sherpa u kan helpen
Een pedagogisch adviseur kiest voor u een coach die past bij uw vak en uw niveau. De bijlessen vinden plaats aan huis, overal in België, of online. Afhankelijk van de nood werkt de coach aan de leerstof zelf of aan de studiemethode : uw studie organiseren, uzelf testen, uw fouten analyseren.
Lees ook onze 5 tips om te studeren en te slagen voor uw examens, en bekijk onze bijlessen voor het secundair en het hoger onderwijs.
