Muziek, toneel, tekenen, dans: artistieke activiteiten worden vaak gezien als gewone vrijetijdsbesteding, die mag wijken zodra de punten dalen. Toch hebben ze echte voordelen voor een kind of tiener. Dan moet u wel weten welke, want men schrijft ze soms effecten toe die het onderzoek niet bevestigt.
Wat de studies echt zeggen
Men hoort vaak dat muziek beter maakt in wiskunde, of dat tekenen de intelligentie ontwikkelt. De werkelijkheid is genuanceerder, en dat is goed nieuws: zo kiest u een activiteit om de juiste redenen.
In 2013 zette de OESO het internationale onderzoek naar kunsteducatie op een rij in het rapport Art for Art’s Sake?. De auteurs pleiten voor voorzichtigheid: effecten van een artistieke activiteit op andere vakken zijn zelden aangetoond. Er komen wel enkele verbanden naar voren, bijvoorbeeld tussen toneel in de klas en verbale vaardigheden.
Voor muziek komen recentere meta-analyses (Sala en Gobet, 2017 en 2020) tot een vergelijkbare conclusie. Bij goed opgezette studies, met een vergelijkingsgroep die een andere activiteit doet, wordt het effect van een instrument leren op de resultaten in wiskunde of lezen heel klein, of zelfs onbestaande.
Met andere woorden: we leren vooral wat we oefenen. Onderzoekers noemen dat transfer: die werkt goed tussen gelijkaardige taken, veel minder tussen verre domeinen. Dat is geen reden om kunst op te geven, integendeel. De voordelen zijn echt, maar ze liggen elders dan in automatisch hogere punten.
De voordelen van artistieke activiteiten voor de schoolloopbaan
Vaardigheden die in de klas van pas komen
Een artistieke activiteit vraagt inspanningen die ook op school nodig zijn. Omdat uw kind ze oefent in een omgeving die het leuk vindt, traint het ze zonder het te merken:
- concentratie: een partituur volgen, een tekening afwerken, een scène tot het einde spelen;
- geheugen: een toneeltekst, een choreografie of een muziekstuk onthouden;
- regelmaat: vooruitgaan in muziek of dans vraagt korte, frequente oefening, precies zoals bij studeren;
- expressie: spreken voor een groep, een keuze verdedigen, beschrijven wat je ziet of voelt.
Die verbanden blijven onrechtstreeks: niets garandeert dat uw kind ze zelf toepast bij het leren van zijn lessen. Ze worden sterker als u helpt de link te leggen, bijvoorbeeld door erop te wijzen dat het zijn toneeltekst in kleine stukjes leert, en dat het dat ook kan doen voor zijn les geschiedenis.
Zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen
Een kind dat het moeilijk heeft op school, kan uiteindelijk denken dat het “nergens goed in” is. Een activiteit waarin het vooruitgaat, en waarin die vooruitgang zichtbaar is (een stuk dat het beheerst, een voorstelling, een tentoonstelling), helpt het om opnieuw een positief zelfbeeld te krijgen.
Het leert ook dat het niet altijd in één keer lukt. Een passage missen, opnieuw beginnen, stap voor stap beter worden: dat is een waardevolle ervaring om een moeilijk vak aan te pakken. Sommige kinderen hebben talenten die de school weinig erkent, zoals de theorie van de 8 soorten intelligentie laat zien: kunst geeft hun een terrein waar die talenten wel tellen.
Sociale vaardigheden
Toneel, dans, een koor of een orkest doe je samen. Uw kind leert naar anderen luisteren, zijn beurt afwachten en zijn rol spelen zodat de groep slaagt. Een personage spelen nodigt het ook uit om zich in iemand anders te verplaatsen.
Die vaardigheden komen op school van pas, bij groepswerk en in het klasleven.
Evenwicht en plezier in leren
Een kind dat leren alleen met toetsen en huiswerk verbindt, kan er genoeg van krijgen. Een zelfgekozen activiteit die het met plezier doet, herinnert het eraan dat leren leuk kan zijn. Ze biedt ook een moment om op adem te komen en emoties anders dan met woorden te uiten.
Voor een kind dat ’s ochtends met lood in de schoenen vertrekt, telt dat plezier. Ons artikel Mijn kind gaat niet graag naar school geeft nog meer tips om het te helpen.
Kunst op school in Franstalig België
In het Franstalige onderwijs (Federatie Wallonië-Brussel) heeft het Pacte pour un enseignement d’excellence het Parcours d’éducation culturelle et artistique (PECA) ingevoerd. Elke leerling, van de kleuterschool tot het einde van de leerplicht, maakt kennis met cultuur en kunst langs drie assen: kennen, beoefenen en werken en kunstenaars ontmoeten.
Culturele en artistieke vorming maakt zo deel uit van de gemeenschappelijke basisvorming (tronc commun). Ze vervangt geen activiteit die uw kind buiten school kiest, maar kan het wel op ideeën brengen.
Buiten de school onthalen de academies (enseignement secondaire artistique à horaire réduit, gesubsidieerd door de Federatie Wallonië-Brussel) leerlingen vanaf 5 jaar. Ze bieden muziek, dans, woordkunst en toneel, beeldende kunsten, na de schooluren. In Vlaanderen bestaan dezelfde academies in het deeltijds kunstonderwijs (DKO).
Een artistieke activiteit kiezen voor uw kind
Een activiteit levert die voordelen pas op als uw kind ze leuk vindt en ze haalbaar blijft. Enkele richtpunten:
- Vertrek van wat het graag doet: een kind dat altijd zingt, een ander dat in de marge van zijn schriften tekent, een derde dat iedereen nadoet, geven al aanwijzingen.
- Laat het proberen: een proefles of een kamp in de vakantie laat toe om te testen zonder zich voor een heel jaar te verbinden.
- Kijk naar de agenda: een activiteit te veel, bovenop huiswerk en sport, kan meer vermoeien dan opleveren.
- Kies voor regelmaat: een uur per week, volgehouden, levert meer op dan een intensieve activiteit die na twee maanden stopt.
- Houd ze aan als de punten dalen: de muziek- of toneelles is vaak net wat uw kind motiveert; beter iets anders schrappen en de studietijd goed organiseren.
Als de resultaten niet volgen
Een artistieke activiteit helpt uw kind zich goed te voelen en vertrouwen te houden. Ze vervangt echter niet het werk aan de schoolmoeilijkheden zelf. Dalen de punten in een vak, dan blijft het doeltreffendste om aan dat vak te werken, met een goede studiemethode.
Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur voor uw kind een coach die bij zijn profiel past. In bijlessen, aan huis overal in België of online, helpt de coach het om achterstanden weg te werken en zich te organiseren, zodat er tijd overblijft voor wat het graag doet.
