Notities nemen is een essentiële vaardigheid, in het secundair, in het hoger onderwijs en ook in het beroepsleven. Goed gedaan dient het niet alleen om een spoor van de les te bewaren: het helpt om beter te begrijpen en beter te onthouden. Hier leest u de voordelen, en onze praktische tips om doeltreffende notities te nemen.
Notities nemen: wat is het?
Notities nemen betekent dat u het belangrijkste noteert van wat u hoort of leest, in uw eigen woorden, kort en geordend. Het doel is dat u de inhoud van de les later terugvindt zonder alles te herschrijven.
Notities nemen is dus iets anders dan een dictee. Het gaat er niet om de leraar woord voor woord over te schrijven, maar om de informatie te selecteren, samen te vatten en te structureren terwijl ze binnenkomt. Net dat selectiewerk maakt het nuttig om te leren.
Waarom notities nemen? De voordelen voor het geheugen
Onderzoekers onderscheiden twee functies van notities nemen: het schrijven zelf, dat helpt om de informatie op het moment te verwerken, en de notities zelf, die dienen als basis om te studeren. Beide tellen.
1. De les beter begrijpen
Om het belangrijkste te noteren, moet u beslissen wat belangrijk is en wat minder. Die selectie verplicht u om de redenering van de leraar te volgen in plaats van passief te luisteren. U merkt sneller wat u niet begrepen hebt, en u kunt meteen een vraag stellen.
2. Beter onthouden
In uw eigen woorden herformuleren, een idee met een ander verbinden, een voorbeeld samenvatten: dat vraagt allemaal verwerking. Hoe meer u de informatie verwerkt op het moment dat u ze krijgt, hoe beter ze blijft hangen. Woord voor woord overschrijven vraagt veel minder nadenken, en laat dus minder sporen na.
3. Doeltreffender studeren
Duidelijke notities worden de basis om te studeren. U hoeft niet alles opnieuw in het handboek op te zoeken, en u kunt uzelf testen: uw notities afdekken, de hoofdideeën proberen terug te vinden en dan controleren. Die oefening in ophalen is een van de meest doeltreffende manieren om iets lang te onthouden.
4. Aandachtig blijven
Een actieve taak tijdens de les helpt om geconcentreerd te blijven, vooral bij een lange uiteenzetting. Een leerling die notities neemt, haakt minder snel af dan een leerling die alleen luistert.
Het belang van notities nemen volgens het niveau
- Einde lager onderwijs en begin secundair: leerlingen schrijven vooral over wat op het bord staat. Dat is het goede moment om te leren een titel te onderstrepen, een lijstje te maken, een kernwoord te noteren. Ouders kunnen hen helpen om hun notities dezelfde avond te herlezen en aan te vullen.
- Hogere jaren van het secundair: leraren praten meer en schrijven minder. De leerling moet leren zelf te selecteren, afkortingen te gebruiken en zijn blad te ordenen.
- Hoger onderwijs: hoorcolleges zijn lang en snel, en de cursus zegt niet altijd alles. Een stevige methode om notities te nemen wordt onmisbaar om de blok voor te bereiden.
Technieken om notities te nemen: onze praktische tips
1. Aandachtig luisteren
Om goede notities te nemen, moet u eerst luisteren. Leg uw telefoon weg of zet de meldingen uit tijdens de les. Let op de signalen van de leraar: wat hij herhaalt, wat hij op het bord schrijft, aankondigingen zoals „onthoud dit goed” of „er zijn drie redenen”.
2. Noteren in uw eigen woorden
Herformuleer in plaats van over te schrijven. Neem definities, formules en data letterlijk over, maar vat uitleg samen in enkele woorden. Ontgaat u een idee, laat dan een witruimte of een vraagteken staan en vul later aan.
3. Afkortingen en symbolen gebruiken
Afkortingen besparen tijd en plaats. Kies er enkele en gebruik altijd dezelfde, zodat u uzelf kunt herlezen:
- „=” voor „is, betekent”, „≠” voor „verschillend van”;
- „→” voor „leidt tot, geeft”, „↑” en „↓” voor „stijgt” en „daalt”;
- „bv.”, „def.”, „cf.”, „ivm” voor „in verband met”, „mbt” voor „met betrekking tot”.
4. De informatie ordenen
Gebruik titels, tussentitels, opsommingstekens en inspringingen om te tonen wat bij wat hoort. Laat ruimte tussen de delen: een luchtige pagina leest veel makkelijker, en u kunt er later aanvullingen bij schrijven.
5. Een geschikte methode kiezen
Verschillende methodes hebben hun waarde bewezen. Het belangrijkste is er één te kiezen en die een tijdje vol te houden:
- De Cornell-methode: het blad is verdeeld in drie zones. Rechts de notities van de les; links een smalle kolom voor kernwoorden en vragen, die u na de les invult; onderaan een samenvatting van enkele regels. Om te studeren dekt u de rechterkolom af en beantwoordt u de vragen links.
- De mindmap: het onderwerp in het midden, de hoofdideeën als takken, de details als zijtakken. Ze past goed bij vakken waar de verbanden tussen begrippen tellen (geschiedenis, aardrijkskunde, biologie) en om een hoofdstuk samen te vatten.
- Het gestructureerde schema: genummerde titels, onderdelen en opsommingstekens. Dat is de eenvoudigste methode voor een heel geordende les, zoals vaak in wetenschappen of rechten.
- De tabel: handig om te vergelijken (twee auteurs, twee periodes, twee chemische reacties).
6. Met de hand of op de computer?
Een vaak geciteerde studie (Mueller en Oppenheimer, 2014) zag dat studenten die hun notities op de computer typten, de les vaker woord voor woord overnamen en de ideeën minder goed onthielden. Dat resultaat staat wel ter discussie: een replicatie uit 2021 (Urry en collega's) vond de neiging om op het toetsenbord letterlijk over te nemen terug, maar geen duidelijk verschil in de testresultaten.
De drager telt dus minder dan de manier van noteren. Wat helpt om te onthouden, is herformuleren en selecteren, met de hand of op het toetsenbord. Met de hand schrijven heeft wel troeven, zeker bij jongere kinderen: daarover gaat ons artikel over schrijven in het digitale tijdperk. Op de computer sluit u best de andere tabbladen om afleiding te vermijden.
7. Dezelfde dag herlezen en aanvullen
Herlees uw notities de avond van de les, of ten laatste de dag erna. Vul de witruimtes aan met het handboek of de cursus, schrijf vragen in de marge, markeer de definities. Kom er daarna regelmatig op terug in plaats van alles de avond voor het examen te herlezen.
Eerst notities, dan echt leren onthouden
Goede notities zijn een vertrekpunt. Om iets duurzaam te onthouden, moet u er daarna actief mee aan de slag: uzelf testen, de leerstof hardop uitleggen, uw studiemomenten spreiden. De Feynman-techniek helpt om na te gaan of u het echt begrepen hebt, en het geheugenpaleis om lijsten of data te onthouden. Meer ideeën vindt u in onze 4 tips voor een goede studiemethode.
Begeleiding
Sommige leerlingen kunnen het tempo van de les moeilijk volgen of de informatie moeilijk selecteren, en hun notities helpen hen niet om te studeren. Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur een coach die met de leerling werkt aan zijn studiemethode : notities nemen, organisatie, studeren. De bijlessen vinden plaats aan huis, overal in België, of online.
