ChatGPT, Gemini, Copilot, Le Chat: AI-assistenten horen intussen bij het dagelijks leven van veel leerlingen. Ze leggen uit, vatten samen, verbeteren en kunnen ook een taak in hun plaats schrijven. Voor ouders is de vraag heel concreet: hoe maakt u van AI een hulp om te leren, in plaats van een snelle oplossing die het leren in de weg staat?
AI op school: hoe staat het ervoor in België?
AI zat sneller in de boekentas dan de regels. Leerlingen gebruiken het thuis voor hun huiswerk, en veel leerkrachten bereiden er al hun lessen mee voor. De officiële kaders komen er stap voor stap.
- Federatie Wallonië-Brussel (het Franstalige onderwijs): een referentiedocument, « Intelligence artificielle & enseignement : principes d’application », gepubliceerd in augustus 2025, geeft scholen richtlijnen: melden wanneer AI gebruikt werd, het inzetten om te leren en niet om te spieken, de menselijke controle behouden, gegevens beschermen. Het zijn richtlijnen, geen reglement: elke school legt haar eigen regels vast.
- Vlaams onderwijs: in juni 2026 vroeg de Vlaamse minister van Onderwijs aan de vijf Vlaamse universiteiten om samen een AI-strategie voor het onderwijs uit te werken, met een budget van 10 miljoen euro. Algemene richtlijnen zijn nog in voorbereiding.
- Europese Unie: de Europese AI-verordening (AI Act) verbiedt sinds februari 2025 systemen die de emoties van leerlingen afleiden in onderwijsinstellingen. Toepassingen die leerlingen evalueren of oriënteren gelden als « hoog risico », met verplichtingen vanaf december 2027.
In de praktijk tellen voor uw kind de regels van zijn school en van elke leerkracht. Het examenreglement bepaalt wat als fraude geldt, en de opdracht van een taak kan AI toelaten of verbieden. De regels kunnen dus per vak verschillen: lees ze bij het begin van het schooljaar samen door, en vraag het bij twijfel aan de leerkracht.
Wat AI een leerling kan opleveren
Goed gebruikt kan AI een studiehulp worden die op elk moment beschikbaar is. AI kan bijvoorbeeld:
- een begrip opnieuw uitleggen met andere woorden of andere voorbeelden, wanneer de uitleg in de klas niet is aangekomen;
- oefenvragen maken en de leerling overhoren voor een toets;
- de fouten aanduiden in een tekst die de leerling zelf schreef, met uitleg over de regel;
- helpen om een studieplanning op te stellen;
- als gesprekspartner dienen om een vreemde taal te oefenen.
In al die gevallen blijft de leerling degene die nadenkt. AI speelt de rol van een geduldige repetitor, die vragen stelt en nagaat of de leerstof begrepen is.
De grenzen, om aan uw kind uit te leggen
AI blijft een onvolmaakt hulpmiddel, en een leerling moet dat weten om het met de nodige kritische blik te gebruiken.
- AI vergist zich vol overtuiging. Assistenten kunnen feiten, data of bronnen verzinnen die geloofwaardig lijken. Dat noemt men « hallucinaties ». Alles wat voor een taak dient, moet gecontroleerd worden in de cursus of in een betrouwbare bron.
- AI kent het leerprogramma van de klas niet. Een rekenmethode of een grammaticaregel kan anders uitgelegd worden dan in de les, wat eerder verwart dan helpt.
- AI kan het werk in de plaats van de leerling doen. Een samenvatting of opstel van AI levert een resultaat op, maar de leerling heeft niets geleerd. Op de dag van het examen, zonder scherm, valt dat verschil op.
- AI verzamelt gegevens. Voer er dus nooit namen, foto’s of persoonlijke informatie in.
De bekende AI-assistenten leggen in hun gebruiksvoorwaarden ook een minimumleeftijd vast, vaak 13 jaar, met toestemming van een ouder voor minderjarigen. Kijk de voorwaarden van het gekozen hulpmiddel na voordat u een jong kind het alleen laat gebruiken.
Leren met AI, of AI het werk laten doen?
De nuttigste grens om thuis af te spreken is eenvoudig: AI mag helpen om te begrijpen en te oefenen, maar mag niet maken wat beoordeeld wordt. Enkele concrete voorbeelden:
- Meestal aanvaard: om uitleg vragen, zich laten overhoren, fouten laten aanduiden, ideeën voor een structuur zoeken om daarna met de leerkracht te bespreken.
- Grijze zone: een verplicht boek laten samenvatten. De leerling wint tijd, maar mist net de lectuur die de leerkracht wilde laten doen.
- Te vermijden: een tekst, opstel of antwoorden van AI indienen als eigen werk. Volgens het schoolreglement geldt dat vaak als fraude.
Een goede gewoonte: als AI voor een taak gebruikt werd, vermeldt de leerling dat, en ook hoe. Dat raden de principes van de Federatie Wallonië-Brussel aan, en het voorkomt heel wat misverstanden.
5 tips om uw kind te begeleiden
- Praat erover zonder meteen te verbieden. Vraag welke hulpmiddelen uw kind gebruikt en waarvoor. Een open gesprek is beter dan stiekem gebruik.
- Probeer het hulpmiddel samen uit. Stel een vraag over een vak dat uw kind goed kent, en spoor samen de fouten of onnauwkeurigheden op.
- Leer uw kind goede vragen stellen. « Leg het uit met een voorbeeld », « Stel me drie vragen om te controleren of ik het begrepen heb »: een duidelijke opdracht maakt van AI een trainer in plaats van een antwoordmachine.
- Houd momenten zonder scherm. Oefeningen die met de hand en zonder hulp gemaakt worden, blijven de beste test van wat echt verworven is.
- Let op de signalen. Perfecte huistaken maar mislukte toetsen wijzen er vaak op dat het werk uitbesteed wordt in plaats van begrepen.
AI verandert niets aan de basis van een goede studiemethode : regelmatig aan de slag gaan, eerst zelf zoeken voor u iets vraagt, uzelf testen. Die gewoonten gelden ook voor andere schermen, zoals blijkt uit ons artikel over de impact van sociale media op jongeren.
En voor studenten in het hoger onderwijs?
In hogescholen en universiteiten legt elke instelling de regels over AI zelf vast, vaak per opleidingsonderdeel. Lees vóór een paper of een masterproef de opdracht en het examenreglement: sommige instellingen vragen om het gebruik van AI te melden, andere beperken het.
AI kan helpen om een begrip te herformuleren, herhalingsvragen voor te bereiden of een tekst na te lezen. Het vervangt niet het begrip dat het examen toetst. Om tijdens de blok een stevige methode op te bouwen, lees ook onze 5 tips om te studeren en te slagen voor je examens.
De rol van een coach in tijden van AI
Een AI antwoordt op wat men vraagt. Een coach merkt op wat de leerling niet durft te vragen, past zijn uitleg aan op wat hij ziet, en helpt een methode op te bouwen die standhoudt op de dag van het examen.
Bij My Sherpa kiest een pedagogisch adviseur voor uw kind een coach die past bij zijn noden, voor bijlessen aan huis, overal in België, of online. De coach kan uw kind ook helpen om AI verstandig te gebruiken: er een hulpmiddel om te herhalen van maken, controleren wat AI produceert, en het eigen werk centraal houden.
